Bayanların Ticarette Eşlerine Yardımcı Olması
Butiran Soalan
"Hocam, rızık derdimiz adlı sohbetinizde Cuma Namazı vakti ticaret yapmanın haram olduğunu (bunda şüphe yok) söylediniz. Akabinde buna çözüm olarak hanımına bakkalını bırak esnafı örnek verdiniz. (nefsi bir çözüm olarak) Ancak arkasından bir hadis söylediniz Allah rasulünün kıyamet alametlerinden gördüğü; "hanımını ticaretinde kullanma" hususunda. Bu konu kafamı biraz karıştırdı. Bizim de hanımımla birlikte çalıştığımız bir kreşimiz var. Kreş çocuklara Manevi eğitim vermek amacıyla kurulmuştur. Hizmet amacı bu olunca işimiz çocuklarla ve anneleriyle. Dolayısıyla bayanlarla ilgili işleri hanımım diğer servis vb. işleri yani dış işleri ben yapıyorum. Aynı zaman da bu işin para ile ilgili yanları da olsa amacımız hizmet. Bu işi zengin olma amacıyla yapmıyoruz ve dünyalık kaygımız yok. Bu konuya açıklık getirebilirseniz sevinirim."
Açıklama
Bayanların ticarette eşlerine yardımcı olması, İslam hukukunda dikkatle ele alınan bir konudur. Bu mesele, ticaretin mahiyeti, niyet ve işin şekline göre farklı değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eşlerin birlikte ticaret yapması ve hanımın eşine yardımcı olması genel olarak caizdir. Ancak, bu yardımın İslam'ın ahlaki ve dini sınırları içinde olması gerekir. Ticaretin haram olduğu vakitlerde (örneğin Cuma namazı vakti) ticaret yapmak mekruh veya haramdır. Ayrıca, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) "hanımını ticaretinde kullanma" şeklindeki uyarısı, bazı durumlarda hanımın ticarette kullanılmasıyla ilgili yanlış uygulamalara işaret eder ve bu konuda dikkatli olunmalıdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ticaretle ilgili genel hükümler vardır, ancak eşlerin ticarette birlikte çalışmasıyla ilgili doğrudan bir ayet yoktur. Ticaretin helal ve meşru olması esastır:
“Allah, ticareti de, faiz almayı da helal kıldı; fakat kim Allah’a ve Resûlü’ne karşı gelirse, büyük bir günah işlemiş olur.” (Bakara, 2/275)
Hadislerde ise Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Kıyamet alametlerinden biri de, bir kimsenin hanımını ticaretinde kullanmasıdır.” (Müsned, Ahmed bin Hanbel)
Bu hadis, hanımın ticarette kullanılmasının kötüye kullanılmasını ve ahlaki zafiyetleri işaret eder. Burada maksat, hanımın rızası dışında veya haksız şekilde ticarette kullanılmasıdır.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, sizin ve hanımınızın birlikte yürüttüğü kreş işi, hizmet amaçlı ve manevi eğitimle ilgili olduğu için ticaretin sadece maddi kazanç değil, aynı zamanda topluma fayda sağlama amacı taşıdığı anlaşılmaktadır. Bu durumda hanımınızın işin dış işleri ve servis gibi alanlarda görev alması, onun rızası ve uygunluğu dahilinde İslam’a aykırı değildir.
Cuma namazı vakti ticaret yapmak mekruh ve hatta haramdır; bu hususa dikkat etmek gerekir. Ancak hanımınızın ticarette yardımcı olması, özellikle işin hizmet yönü ağır basıyorsa, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) hadisini, hanımın zorla veya haksız şekilde ticarette kullanılmaması şeklinde anlamak gerekir. Yani hanımınızın rızası ve işin helal olması şartıyla birlikte çalışmanızda bir sakınca yoktur.
Günümüzde aile işletmelerinde eşlerin birlikte çalışması yaygın ve meşrudur. Önemli olan, işin İslam ahlakına uygun, helal kazanç ve karşılıklı rıza ile yapılmasıdır. Ayrıca, ticaretin yasak olduğu vakitlerde ticaret yapılmaması gerekir. Bu konuda kolaylaştırmak ve zorlaştırmamak, İslam’ın ruhuna uygundur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde hanımın ticarette eşine yardımcı olmasını caiz görürler ancak hanımın rızası ve işin helal olması şarttır. Bazı alimler, hanımın ticarette kullanılması hadisini, hanımın haklarının ihlal edilmemesi ve kötüye kullanılmaması için uyarı olarak değerlendirir.
Sonuç
Hanımınızın ticarette size yardımcı olması, işin helal ve meşru olması, rızası ve Cuma namazı vakti gibi yasak zamanlara dikkat edilmesi şartıyla Hanefi mezhebine göre caizdir. İşinizi hizmet ve manevi amaçla yürütmeniz bu durumu daha da olumlu kılar.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
