Bankanın Vakfından Burs Almak
Savol tafsilotlari
"Allah’ın selamı üzerinize olsun hocam. Ben 6 ay kadar önce bir bankanın kurduğu vakıftan burs için başvuruda bulunmuştum. Burs çıktı ve ben de bursu kullandım. Ben şimdi faiz alan bir bankanın bursunu alarak haram mı işledim? Eğer haramsa aldığım bursları iade mi etmeliyim bankaya, yoksa aldığım toplam bursu bir yere bağışlasam da olur mu? Beni bu konuda aydınlatırsanız çok sevinirim, teşekkür ederim şimdiden."
Açıklama
Bankaların faiz gelirlerinden oluşan vakıflardan burs almak, günümüzde sıkça karşılaşılan bir durumdur ve bu konuda İslami açıdan değerlendirme yapmak önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır ve faizle elde edilen gelirlerin kullanılması da caiz değildir. Bu nedenle, faizle elde edilen kaynaklardan verilen bursların alınması da caiz olmaz. Ancak alınan bursun iadesi veya bağışlanması konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili şu uyarıyı yapmıştır:
"Faiz yiyen, Allah ve Resulüne savaş açmıştır." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Bankaların çoğu, mevduat ve kredi işlemlerinden faiz geliri elde ederler. Bu gelirlerin bir kısmı vakıflara aktarılır ve burs olarak öğrencilere dağıtılır. Bu bursları almak, doğrudan faiz almak anlamına gelmese de, faiz gelirlerinden elde edilen bir kaynaktan faydalanmak demektir. Hanefi mezhebine göre bu durum sakıncalıdır.
Ancak, bursu aldıktan sonra bunu iade etmek veya burs miktarını faizsiz bir hayır kurumuna bağışlamak, günümüz şartlarında makul bir çözüm olarak görülür. Böylece kişi, haram olan kaynaktan doğrudan faydalanmaktan kaçınmış olur. Diyanet İşleri Başkanlığı ve çağdaş İslam alimleri de benzer şekilde, haram gelirlerden elde edilen bursların iade edilmesi veya hayır işlerine verilmesini tavsiye etmektedir.
Pratikte, bursu veren vakıf ile iletişime geçerek durumu açıklamak ve bursun haram gelirlerden geldiğini belirtmek, bursun iadesi konusunda yol gösterici olabilir. Eğer iade mümkün değilse, burs miktarını helal bir yola bağışlamak da uygun bir davranıştır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de faiz konusunda benzer katı tutum içindedir. Ancak bazı çağdaş alimler, faiz gelirlerinin karmaşık yapısı nedeniyle, doğrudan faiz almak kastıyla alınmayan bursların caiz olabileceğini belirtmişlerdir. Fakat bu görüşler ihtilaflıdır ve Hanefi mezhebine göre temkinli olmak daha uygundur.
Sonuç
Değerli Müslüman, faiz gelirlerinden oluşan vakıf burslarını almak caiz değildir. Aldığınız bursu mümkünse iade edin, iade edemiyorsanız helal bir hayır kurumuna bağışlayınız. Böylece haramdan uzak durmuş olursunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
