Bankaların DBS Sistemi Hakkında Görüşleriniz Nelerdir?
Question Details
"Muhterem Hocam; Bankaların DBS adı altında bir borçlandırma sistemleri var. Doğrudan Borçlandırma Sistemi’nde ana firmanın bankaya ilettiği tutarlar, belirtilen vade sonunda bayi/müşteri hesabındaki bakiyeden, bakiye müsait değilse tesis edilmiş kredi limitinden otomatik olarak çekilerek ana firma hesaplarına aktarılıyor. Ana firmadan bu sistem sayesinde peşin para fiyatından malzemeyi alıyorsunuz. Banka ana firmaya parayı ödüyor. Siz ise hiç bir fark olmadan 60 gün sonra peşin fiyatı üzerinden borcunuzu bankaya ödüyorsunuz. Yalnız Finans kurumları bu sistemde çok başarılı olamadıklarından, Faizli bankalar ana firma tarafından tercih ediliyor. Siz de isterseniz faizli banka ile sözleşme yaparak bu sisteme dâhil oluyorsunuz. Hesap açmak zorunda kalıyorsunuz. Müslüman tacir gönül rahatlığı ile borcunu gününde ödemek şartıyla bu sistemden yararlanabilir mi?değerli görüşlerinizi bildirmenizi arz ederim. Hürmetler."
Açıklama
Doğrudan Borçlandırma Sistemi (DBS), ticari işlemlerde firmalar ve bankalar arasında ödeme kolaylığı sağlayan bir finansal mekanizmadır. Bu sistemde banka, ana firmaya peşin ödeme yaparken, bayi veya müşteri belirlenen vadede bankaya borcunu öder.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır ve herhangi bir şekilde faizli borçlanma veya faizli kredi kullanmak caiz değildir. DBS sisteminde eğer borçlanma faizli ise, bu sistem Müslüman bir tacir için uygun değildir. Ancak sistemde faiz unsuru yoksa ve sadece vade farkı veya gecikme faizi gibi haram unsurlar bulunmuyorsa, borcun vadesinde ödenmesi şartıyla kullanılabilir.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir..." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Altı şey vardır ki, Allah onları haram kılmıştır: Faiz, hırsızlık, zina, öldürme, yalan şahitlik ve Allah'a ortak koşmak." (Buhari, Rikak, 34)
Detaylı Açıklama
DBS sistemi ticari hayatta nakit akışını kolaylaştıran bir yöntemdir. Ancak bu sistemin faizli bankalarla yapılması durumunda, borç vadesi geldiğinde ödenen miktar, aslında peşin fiyatın üzerinde bir ödeme anlamına gelir ve bu fark faiz hükmündedir. Bu nedenle Müslüman tacirlerin bu tür sistemlere girerken çok dikkatli olmaları gerekir. Eğer sistemde faiz unsuru varsa, bu durumdan kaçınmak gerekir. Alternatif olarak faizsiz finansman yöntemleri veya katılım bankalarının sunduğu ürünler tercih edilmelidir. Ayrıca, borcun vadesinde ödenmesi ve gecikme faizi gibi haram unsurlardan kaçınılması da önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de faiz konusunda aynen Hanefi mezhebi gibi haram hükmündedir. Bazı çağdaş İslam alimleri, faizsiz finansman modellerinin geliştirilmesini teşvik etmekte ve faizli sistemlerden uzak durulmasını önermektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı da faizli bankacılık ürünlerinin kullanılmamasını tavsiye etmektedir.
Sonuç
Değerli Müslüman, DBS sistemini kullanırken faiz unsurunun bulunup bulunmadığını dikkatlice araştırınız. Faizli bir sistem ise kullanmamanız gerekir. Borcunuzu vadesinde ödeyerek haramdan uzak durmanız önemlidir. Faizsiz alternatif finansman yollarını tercih etmek en uygunudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
