Bankalardan kredi çekerek iş yapan firmalarda çalışmak haram mıdır?
Detail Pertanyaan
"Hocam ben bu hafta bir iş görüşmesi yapacağım. Yaklaşık iki aydır iş arıyorum ve evlenmek istiyorum. Maddi olarak en azından evimi idare edecek bir gelirim yani işim olması gerekiyor. Bundan önceki iş görüşmelerim olumsuz geçti. Görüşmeye gittiğimde genelde kurumsal firmalar oluyor ve görüşmeyi yapanlar hep yaşlı veya genç kadınlar oluyor. Hemen tokalaşmak istiyorlar ama ben elimi uzatmıyorum. Görüşmeye sakallarımı kısaltarak gidiyorum. Görüşme esnasında inancımla ilgili hiçbir şey gizlemiyorum ama muhtemelen kabul edilmeme sebebim ilk aşamadaki tokalaşmamak oluyor.Benim gönlümde yatan aç kal, harama bulaşma ama evlilik her geçen gün sanki çölde susuzluktan kıvranan bir insanın yerinden kımıldayamaması gibi bir durum aldı benim için. Bir de görüşmeye çağıran yer banka sektörü olursa gitmiyorum. Banka faizli bir yer ve ben oraya destek olup haram para kazanmak istemiyorum. Birçok firma bankalardan kredi çekerek iş yapıyor. Faiz yemek ve yedirmek haram olduğundan benim bu firmalardan kazandığım para ne olmuş olur?"
Açıklama
Bankalardan kredi çekerek faaliyet gösteren firmalarda çalışmak ve bu işten kazanç sağlamak, İslam hukukunda önemli bir değerlendirme konusudur. Bu durum, faizin haramlığı ve dolaylı olarak faize ortak olma meselesiyle ilgilidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır ve faize doğrudan iştirak etmek veya faizi bilerek kazanmak caiz değildir. Ancak, bankalardan kredi alan firmalarda çalışmak ve bu firmalardan maaş almak, kişinin doğrudan faize karışmadığı sürece haram olmaz. Çünkü burada kişi, faize bulaşan işlemi değil, emeği karşılığında aldığı ücreti almaktadır.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların, 'Alım satım da ancak böyledür' demeleri yüzündendir. Oysa Allah alım satımı helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (sav) de faizi kesin bir dille yasaklamıştır:
"Faiz yiyen, kıyamet günü kalkmayacaktır." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, bankalardan kredi alan firmalarda çalışmak konusunda endişelerinizi anlıyorum. İslam'da haramdan uzak durmak esastır ancak hayatın gerçekleri ve geçim zorunlulukları da göz önünde bulundurulur. Bir firma kredi çekerek iş yapabilir, bu kredi faizi içerebilir. Ancak senin burada doğrudan faize karışman söz konusu değildir. Sen, o firmanın çalışanı olarak emeğin karşılığında maaş alıyorsun. Bu maaş, firmanın faiziyle doğrudan bağlantılı değildir. Dolayısıyla, bu işten kazandığın para helal kabul edilir.
Elbette, bankaların faizli işlemleri İslam'a uygun değildir ve mümkünse faizsiz finansman yöntemleri tercih edilmelidir. Ancak günümüz şartlarında birçok firma finansmanını bankalardan sağlamaktadır. Bu durumda çalışanların haram kazanç elde ettiği söylenemez. Senin görevin, helal kazanç için çalışmak ve haramdan kaçınmaktır. Tokalaşma ve sakal gibi konularda da inancını koruman güzel, ancak iş görüşmelerinde insanlarla iyi iletişim kurmak ve nezaket göstermek de önemlidir. Bu dengeyi kurmaya çalışman faydalı olur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde değerlendirir. Şafii, Malikî ve Hanbelî mezheplerinde de faize karışmayan kişinin maaş alması caiz görülür. Ancak bazı alimler, faizle doğrudan bağlantılı işlerde çalışmayı mekruh veya sakıncalı bulabilir. Bu nedenle, mümkünse faizsiz finansman kullanan veya faizle işi az olan firmalarda çalışmak tercih edilir.
Sonuç
Bankalardan kredi çekerek iş yapan firmalarda çalışmak, doğrudan faize iştirak etmediğin sürece haram değildir. Emeğin karşılığında aldığın maaş helaldir. Ancak haramdan uzak durmaya devam et ve iş görüşmelerinde inancını nazikçe ifade etmeye çalış. Allah kolaylık versin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
