Bankada çalışan kardeşimin kazancından bize de haram bulaşır mı?
تفاصيل السؤال
"Benim kız kardeşim çocukluğundan beri yürüme engelli. 23 senedir bir bankada çalışıyor. İşe başladığı zaman aklımızda hiç helallik haramlık yoktu. Ben birkaç senedir namazımı kılıyor ve helal kazanca çok önem veriyorum. Kız kardeşim bekar, ben ve ailemle kalıyor. Onun bankada çalışması haram mı? Bizim bu işte bir vebalimiz var mı? Aynı evde oturduğumuz için her şeyimiz ortak. Biz de haram yemiş oluyor muyuz? Ben kardeşimi atamam. Annem, 'oğlum, ablan için tek sana güvenirim ben' diyor. Ne yapmam lazım?"
Açıklama
Bankada çalışmak ve oradan elde edilen kazancın helal veya haram olması, çalışılan işin mahiyetine ve yapılan işlemlere bağlıdır. Bu konuda helal kazanç ve haram kazanç arasındaki fark önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bankada çalışmak genel olarak caizdir; ancak bankanın faize dayalı işlemler yapması nedeniyle, doğrudan faizle ilgili işlerde çalışanların durumu farklıdır. Kardeşinizin yaptığı iş, faizle doğrudan ilgili değilse ve sadece genel idari, müşteri hizmetleri gibi görevlerde bulunuyorsa, kazancı helal kabul edilir. Aynı evde yaşamanız ise haram kazançtan dolayı sizin de haram yemiş olacağınız anlamına gelmez.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili kesin uyarılar vardır:
“Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir.” (Bakara, 2:275)
Ancak faizle ilgili haram kazanç, faizli işlemin doğrudan içinde olmakla ilgilidir. Genel olarak, helal kazanç elde etmek esastır:
“Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve doğru söz söyleyin.” (Ahzab, 33:70)
Detaylı Açıklama
Bankalar günümüzde çoğunlukla faiz esasına dayalı işlemler yapmaktadır. Bu nedenle, bankada çalışanların durumu mezhepler arasında tartışmalıdır. Hanefi mezhebine göre, bankada çalışan kişinin işi faizle doğrudan ilgili değilse (örneğin, temizlik, güvenlik, müşteri hizmetleri gibi), bu kazanç helal kabul edilir. Ancak faizle doğrudan ilgili işlemleri yürütenler için durum farklıdır ve bu kazanç haram olabilir.
Kardeşinizin çalıştığı pozisyonun tam olarak ne olduğu önemlidir. Eğer faizli işlemlerle doğrudan ilgilenmiyorsa, kazancı helaldir. Aynı evde yaşamanız ise haram kazançtan dolayı sizin de haram yemiş olacağınız anlamına gelmez. Çünkü İslam'da bir kimsenin kazancı haram olsa bile, onunla aynı evde oturmak veya onun kazancından dolaylı olarak faydalanmak, doğrudan haram kabul edilmez. Ancak haram kazançtan bilinçli olarak faydalanmak caiz değildir.
Ailenizin içinde bulunduğu durum hassas ve sevgi doludur. Kardeşinizi işten çıkarmak veya zor durumda bırakmak yerine, onunla helal kazanç yolları hakkında konuşabilir, mümkünse daha helal işlerde çalışması için destek olabilirsiniz. Aynı zamanda kendi kazancınızda ve harcamalarınızda helal olmasına dikkat ederek, aile içinde helal-haram hassasiyetini artırabilirsiniz.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer görüşler vardır. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de faizle doğrudan ilgili işlerde çalışanların durumu haram olarak değerlendirilir. Maliki mezhebi de benzer şekilde faizle doğrudan ilgili işleri haram kabul eder. Ancak genel idari veya destek hizmetlerinde çalışanlar için haram hükmü uygulanmaz.
Sonuç
Kardeşinizin bankada yaptığı iş faizle doğrudan ilgili değilse kazancı helaldir ve sizin de haram yemiş olmanız söz konusu değildir. Aile içinde helal kazanç hassasiyetini artırmak için konuşabilir, kardeşinizi destekleyebilirsiniz. Helal kazanç yolunda kolaylık ve sabır önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
