Banka Fonu İle Faiz Arasındaki Fark
Maelezo ya Swali
"Selamünaleyküm. İlk Önce, Bana vereceğiniz fetvanın Sorumluluğunu Allahu Teala Katında Almaktasınız. Ticaret yapmaktayım. Birikimlerimi genellikle dolar veya euro olarak değerlendiriyorum. Katılım (yani halk arasında islami banka diye anılan bankalarda) ve diğer bankalarda sadece vadesiz olarak param var. Yani faizden korktuğum için yatırmıyorum. Katılım bankalarına sizin çalışma prensibiniz faiz mi diye sorduğum zaman bana faiz değil diyorlar. diğer bankalarda onlar için " tüm Türkiyedeki bankalar müşterilerden topladıkları parayla fon alıp değerlendiriyor abi. Yani fon bildiğin gibi faiz dir. Onlar yalan söylüyor.onlarında yaptığı işlem faiz e giriyor." diyor. Bende onlara örneğin 100 milyara 1 ay için ne veriyorsunuz diye sordum. islami bankaların verdiği kar payı ile mesela garanti bankasının verdiği faiz tutarları hemen hemen biribirini tutuyor. biri kar par payı diyor. Diğeri faiz diyor. Acaba hangisi doğru. bir arkadaşım kuveyt Turk adlı bankadan araba kredisi aldı. 10 milyar için ondan 12 ay sonunda 11849 tl istediler. buda faiz değilmi? Şimdi ben yani bir müslüman olarak paramı nerede ve nasıl bir şekilde değerlendireyim. En çok korktuğum ayet budur. Faiz (riba) yiyenler, ancak şeytan çarpmış olanın kalkışı gibi, çarpılmış olmaktan başka (bir tarzda) kalkmazlar. Bu, onların: "Alım-satım da ancak faiz gibidir" demelerinden dolayıdır. Oysa Allah, alışverişi helal, faizi haram kılmıştır. Kime Rabbinden bir öğüt gelir de (faize) bir son verirse, artık geçmişi kendisine, işi de Allah'a aittir. Kim (faize) geri dönerse, artık onlar ateşin halkıdır, orada sürekli kalacaklardır.(BAKARA SURESİ / 275) "bundan dolayıdır ki sizden fetva almak istiyorum. Vereceğiniz fetvaya göre davranacağım. Onun için yazımın en başında "İlk Önce, Bana vereceğiniz fetvanın Sorumluluğunu Allahu Teala Katında Almaktasınız" demiştim. Bu vesile ile Allaha Emanet Olunuz."
Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, faiz (riba) konusu İslam'da çok hassas ve net olarak haram kılınmış bir meseledir. Banka fonları ve katılım bankalarının uygulamaları arasındaki farkı anlamak, İslam'a uygun şekilde malını değerlendirmek isteyenler için önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre faiz kesinlikle haramdır. Katılım bankalarının kar payı sistemi, faizden farklı olarak kabul edilir ve caizdir. Ancak klasik bankaların verdiği faiz kesinlikle haramdır ve ondan kaçınılmalıdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faiz açıkça yasaklanmıştır:
"Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalkışı gibi kalkarlar. Bu, onların: 'Alım-satım da ancak faiz gibidir' demelerindendir. Oysa Allah, alışverişi helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Faizin her çeşidi haramdır." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Katılım bankaları, müşterilerinden topladıkları parayı faizsiz esaslara göre işletirler. Kar ve zarar ortaklığı prensibine dayanır. Yani banka, yatırılan parayı ticaret, yatırım veya proje finansmanı gibi alanlarda değerlendirir ve elde edilen kâr müşterilerle paylaşılır. Bu sistemde sabit ve garantili bir getiri yoktur; kâr payı piyasa koşullarına göre değişebilir. Bu nedenle katılım bankalarının verdiği kar payı faiz değil, helal kazanç olarak değerlendirilir.
Diğer yandan, klasik bankalar müşterilerine belirli bir faiz oranı üzerinden para verir ve bu sabit getiriyi garanti eder. Bu, Kur'an ve sünnetin açıkça yasakladığı riba kapsamındadır. Bankaların fon toplama ve değerlendirme yöntemleri farklı isimler altında sunulsa da, eğer sabit ve garantili getiri varsa bu faizdir ve haramdır.
Araba kredisi örneğinde olduğu gibi, anaparanın üzerine belirli bir miktar eklenerek geri alınması faizdir. Katılım bankalarında ise kredi şeklinde değil, genellikle murabaha (alış-satış) veya diğer İslami finans yöntemleri kullanılır; burada da faiz değil, malın satış fiyatı üzerinden kar alınır.
Günümüzde, malını İslam'a uygun değerlendirmek isteyen Müslümanlar için katılım bankaları ve İslami finans kurumları tercih sebebidir. Ancak bu kurumların da faaliyetlerini dikkatle takip etmek, şeffaflık ve İslami kurallara uygunluk açısından önemlidir.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de faiz haramdır ve katılım bankacılığı benzeri sistemler caiz görülür. Ancak bazı alimler, katılım bankalarının uygulamalarında eksiklikler olabileceğini ve dikkatli olunması gerektiğini belirtirler.
Sonuç
Sonuç olarak, Hanefi mezhebine göre klasik bankaların verdiği faiz kesinlikle haramdır. Katılım bankalarının kar payı sistemi ise faizden farklıdır ve caizdir. Malınızı değerlendirirken faizden uzak durup, İslami finans prensiplerine uygun kurumları tercih etmeniz tavsiye edilir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
