Babam yaşarken bana kalacak mirastan onun adına zekât verebilir miyim?
سوال کی تفصیلات
"Hocam babam doksan dört yaşında ve on senedir şehirde yaşıyoruz. Önceden babam köydeydi, tarlası da vardı ve durumu iyiydi. Fakat zekâtının hesabını kuruşu kuruşuna yapmayıp rastgele veriyordu. Bazen de vermiyordu belki bilmiyorum. Tek emin olduğum şey, bu kadar kazancımız oldu, şu kadar da vermemiz gereken zekât diye net bir hesap çıkarmadı hiçbir zaman.
Şimdi babamın sağlık durumu çok iyi değil, yürüyemiyor ve doğru düzgün konuşamıyor. Ben babamın rızasını alıp bana düşen mirastan ve kendi kazancımdan tahmini bir miktar belirleyip babamın zekâtı niyetine versem doğru bir davranış yapmış olur muyum? Daha doğrusu hesap gününde babamın üzerinde zekât mesuliyeti düşer mi?"
Açıklama
Bu soru, bir kişinin babasının adına zekât verip veremeyeceği ve miras payından zekât sorumluluğu hakkında bilgi talep etmektedir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimsenin başkasının malı üzerinde zekât vermesi caizdir ve sevabı o kişiye gider. Ancak zekâtın asıl mükellefi, malın sahibi olan kişidir. Miras payı henüz intikal etmemişken, o paydan zekât vermek kişinin kendi isteğine bağlıdır ve babanın rızasıyla yapılması uygundur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekâtın farz olduğu açıkça belirtilmiştir:
"Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin." (Bakara, 2/43)
Hz. Peygamber (sav) de zekâtın malın temizlenmesi ve bereketlenmesi için farz olduğunu bildirmiştir:
"Mallarınızda zekât verin, bu sizin için bir temizliktir." (Buhari, Zekât 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, babanızın mal varlığı üzerinden zekâtın tam olarak hesaplanması ve verilmesi önemlidir. Ancak babanızın sağlık durumu nedeniyle bu işi yapamaması halinde, onun rızası ve izniyle siz onun adına zekât verebilirsiniz. Bu, babanızın malını temizlemek ve sorumluluğunu yerine getirmek açısından sevaplı bir davranıştır.
Babanızın miras payı henüz size intikal etmemiştir; dolayısıyla o paydan zekât vermek hukuken sizin değil, babanızın sorumluluğundadır. Fakat babanızın izniyle ve onun adına zekât vermeniz, onun zekât borcunu hafifletir ve sevap kazandırır.
Zekât hesaplamasında mümkün olduğunca doğru ve titiz davranmak gerekir. Babanızın mal varlığının güncel durumunu öğrenip, nisap miktarını ve üzerinden bir yıl geçip geçmediğini dikkate alarak hesaplama yapılmalıdır. Eğer tam hesaplama mümkün değilse, tahmini bir miktar belirleyip vermek de makbul ve sevaplıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde, mal sahibinin izniyle başkalarının onun adına zekât vermesini caiz görürler. Ancak bazı görüşlerde, malın sahibi hayatta iken miras payından zekât verilmesinin uygun olmadığı belirtilir; çünkü miras payı ancak mirasçıya intikal ettiğinde onun malı olur.
Sonuç
Babanızın rızasını alarak onun adına zekât vermeniz Hanefi mezhebine göre uygun ve sevaplıdır. Miras payınız size geçmeden onun adına zekât vermek, babanızın zekât yükümlülüğünü hafifletir. Hesaplamada mümkün olduğunca dikkatli olunuz ve babanızın mal varlığını göz önünde bulundurunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
