Aylık Ödeme Yapanın Nisap Miktarından Fazlasına Zekatı
سوال کی تفصیلات
"3-4 ay önce bir miktar peşinat ödeyerek bir müteahhit firma ile kooperatif eve girdik. Şu an ev inşaat halinde ve yaklaşık 2 yıl sonra teslim edilecek. Aylık ödemeler yapıyoruz. Şu ana kadar toplam 80 bin kadar ödeme yaptık. Ev başka bir şehirde. Amacımız, bitince satıp kendi oturabileceğimiz bir ev almak. Şu an elimizde nisap miktarından fazla para var, zekat vereceğim miktara ev için ödediğimiz peşinat ve şu ana kadar ödediğimiz taksitleri dahil etmemiz gerekiyor mu?"
Açıklama
Bu mesele, peşinat ve taksit ödemeleri gibi henüz teslim alınmamış gayrimenkul için yapılan ödemelerin zekat hesaplamasında nasıl değerlendirileceği ile ilgilidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, henüz teslim alınmamış ve mülkiyeti tamamen size geçmemiş olan inşaat halindeki ev için yaptığınız peşinat ve taksit ödemeleri, elinizde nakit olarak bulunan ve zekata tabi olan mal kapsamında değerlendirilmez. Dolayısıyla, bu ödemeler zekat nisabından düşülmez; ancak elinizdeki nakit veya diğer zekata tabi varlıklar üzerinden zekat hesaplanır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekatın malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra verilmesi emredilir:
"Mallarınızda yılda bir defa zekât verin." (Bakara, 2/267)
Hadislerde de malın tam mülkiyetinin ve tasarrufun zekat için şart olduğu belirtilmiştir. Örneğin Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Malınızda bir yıl (hesap dönemi) geçtikten sonra zekât verin." (Buhari, Zekat 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, sizin durumunuzda ev henüz inşaat halinde ve mülkiyeti tamamen size geçmemiştir. Ödenen peşinat ve taksitler, aslında bir nevi borç veya alacak hakkı olarak değerlendirilir. Bu nedenle, bu ödemeler henüz sizin malınız sayılmaz ve zekata tabi olmaz. Zekat, sizin tasarrufunuzda bulunan, tam mülkiyetinizde olan ve üzerinden bir yıl geçen mal üzerinden verilir.
Elinizdeki nakit para, altın, gümüş veya ticaret malı gibi zekata tabi varlıklarınızın toplamı nisap miktarını aşıyorsa, bunlar üzerinden zekatınızı hesaplayıp vermeniz gerekir. Peşinat ve taksitler ise, ev teslim edilip mülkiyet size geçinceye kadar zekat hesabına dahil edilmez.
Bu durum, özellikle inşaat halinde veya taksitle alınan gayrimenkuller için yaygın bir uygulamadır. Çünkü malın tam olarak size ait olması ve tasarruf hakkınızın bulunması zekatın şartlarındandır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de henüz teslim alınmamış ve tam mülkiyeti geçmemiş gayrimenkul için yapılan ödemeler zekata dahil edilmez. Malikin tasarrufunda olmayan mallar zekat kapsamına girmez.
Sonuç
Özetle, ev için ödediğiniz peşinat ve taksitler henüz sizin malınız olmadığından, bu miktarları zekat hesabınıza dahil etmeyiniz. Elinizdeki nakit ve diğer zekata tabi varlıklarınız üzerinden nisap kontrolü yaparak zekatınızı veriniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
