Aybaşı hali
Faahfaahinta Su'aasha
"Selamünaleyküm hocam, Say’ınız meşkûr olsun. Hocam bayanların özel halleriyle ilgili bir sorum olacak: bir bayanın hayızı 10 gün sürüyor. Ancak arada bir adet günleri geldiğinde ilk bir-iki gün yok denecek kadar az, birkaç damla halinde kan gördükten sonra 3.gün normal adet kanaması başlıyor ve 10 gün sürüyor, ancak toplamda 12 gün olmuş oluyor, bu durumda ne yapılması gerekir? Son 2 gün mü, ilk 2 gün mü özür kapsamına girer? Bi de bu konularda kafalar çok karışık maalesef. Bu konudaki soru işaretlerini giderecek müstakil bir eser tavsiye edebilir misiniz? Hem halk için, hem de ilmi seviyesi iyi olan insanlar için. Hakkınızı helal edin, Allah razı olsun, ömrünüzü sa'yinizi bereketlendirsin İnş. Dua bekliyoruz hocam."
Açıklama
Aybaşı (hayız) hali, kadınların belirli aralıklarla yaşadığı ve namaz, oruç gibi ibadetleri etkileyen özel bir durumdur. Kanamanın süresi ve niteliği, hayız mı yoksa istihaza mı olduğunun belirlenmesi açısından önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, hayız süresi genellikle 3-10 gün arasında kabul edilir. Kanamanın ilk birkaç damla şeklinde olması veya son günlerde azalması halinde, toplam süre değil, kanamanın niteliği ve miktarı dikkate alınır. Kanamanın ilk birkaç damlası hayızın başlangıcı sayılır ve sonrasında devam eden kanama hayız hükmündedir. Ancak kanamanın çok azaldığı ve devam ettiği son iki gün, eğer kanama miktarı hayız sınırlarının dışındaysa, istihaza yani hastalık kanaması olarak değerlendirilir ve bu günlerde ibadet yapılabilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de hayız ile ilgili olarak şöyle buyrulur:
"Onlardan kadınlarınızın hayız hallerinde (cünüp) olmalarından dolayı uzak durun; temizleninceye kadar onlara yaklaşmayın." (Bakara, 2/222)
Hz. Aişe validemizden rivayet edilen hadislerde ise hayız süresi ve kanamanın niteliği üzerinde durulmuştur:
"Kadınların hayız süresi on gündür, on günden fazla olursa istihaza sayılır." (İbn Mace)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, hanefi fıkhına göre hayız süresi 10 günü geçemez. Eğer kanama 12 gün sürüyorsa, ilk 10 gün hayız kabul edilir. İlk 1-2 gün kanamanın az olması, hayızın başlangıcı için engel değildir; çünkü hayız kanı miktarı az da olsa hayızdır. Son 2 gün ise, eğer kanama miktarı çok az ve damla damla ise, bu günler istihaza kabul edilir. Bu durumda son 2 gün ibadetler yapılabilir.
Bu konuda pratikte şöyle hareket edilir: Kanamanın ilk 10 günü hayız olarak kabul edilir, bu süre içinde namaz kılınmaz, oruç tutulmaz. Sonraki günlerde kanama devam ediyorsa ve miktar az ise, bu istihaza sayılır ve ibadetler yapılabilir. Ancak kanama miktarı çoksa veya hayız süresi konusunda şüphe varsa, en güvenli olanı 10 günü hayız kabul edip ona göre hareket etmektir.
Bu meselede kafa karışıklığını gidermek için Hanefi fıkhı alanında yazılmış "Fetâvâ-i Hindiyye" ve "Mebsut" gibi klasik eserler ile Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yayınladığı "Kadınlarımızın Hayız ve Nifas Halleri" adlı broşür faydalı olacaktır. Ayrıca Prof. Dr. Mustafa Öztürk ve Prof. Dr. Mehmet Emin Ay gibi çağdaş ilahiyatçıların eserleri de konuyu anlaşılır şekilde açıklamaktadır.
Diğer Görüşler
Şafii mezhebine göre hayız süresi 15 günü geçemez ve kanamanın miktarına göre hayız ve istihaza ayrımı yapılır. Malikî mezhebinde ise hayız süresi 7-15 gün arasında değişebilir. Hanbeli mezhebinde ise 10 gün sınırı Hanefi mezhebine benzer. Bu nedenle farklı mezheplerde süre ve miktar açısından küçük farklılıklar olabilir.
Sonuç
Özetle, hanefi mezhebine göre 10 günü aşan kanamalar istihaza sayılır. İlk 10 gün hayızdır ve ibadetler ertelenir, sonrasında ise az miktardaki kanama istihaza kabul edilerek ibadet yapılabilir. Kardeşim, bu konuda rahat olmak için 10 günlük sınırı göz önünde bulundurup ona göre hareket etmeniz en uygunudur.
