Avrupa’daki Camilerde Faiz ve Darulharp Kavramı
Detail Pertanyaan
"Almanya’da camilerin yüzde doksan dokuzu banka kredileriyle satın alınmıştır. Belki zaruretten dolayı bir kredi alınmış denebilir ama caminin bakım veya başka ihtiyaçlarının karşılanmasında hemen bankaya koşulması doğru mudur? Bir de burada çoğunluk burası darül harb deyip hacımız hocamız da dahil olmak üzere ev ve araba kredisi alıyorlar, hatta çok rahatlar hiçbir sıkıntı belirtileri yok. Açıkçası yıllar önce ben de almayı düşünüyordum ama sizin sohbetlerinizi dinlemeye başladıktan sonra vazgeçtim. Allah razı olsun. İnşallah krediye bulaşmayı da düşünmüyorum artık. Bizler burada maddi zorluklar ve sıkıntılar, Türkiye’deki bazı zamanlara göre kıyaslarsak, çekmedik. Hatta Türkiye’den din eğitimi bakımından daha özgür olduğumuz zamanlar oldu. Tabii ki bazı sıkıntılar da var. Böyle bir durumda faize bulaşma konusunda darül harb deyip bulaşmaya fetva var, yapılabilir diyebilir miyiz? Burada sınır nedir, nasıl belirlenir?"
Açıklama
Avrupa'daki camilerin finansmanı ve bireylerin faizli kredi kullanımı, özellikle darülharp (savaş bölgesi) kavramı bağlamında İslami açıdan önemli bir meseledir. Bu konuda zaruret, faiz yasağı ve darülharp tanımı temel kriterlerdir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre faiz (riba) kesinlikle haramdır ve mümkün olduğunca ondan kaçınılmalıdır. Ancak zaruret halinde, mesela cami alımı gibi hayati ihtiyaçlarda, faizli kredi kullanımı caiz olabilir. Darülharp kavramı ise klasik fıkıh literatüründe İslam devletinin hakim olmadığı yerler için kullanılır, fakat günümüzde bu tanımın sınırları tartışmalıdır. Faizli kredi kullanmak darülharp olduğu için meşru görülmez şeklinde kesin bir hüküm yoktur; zaruret ve kolaylık durumları göz önünde bulundurulur.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an ve hadislerde açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir." (Bakara, 2/275)
"Allah, faiz yemeyi haram kılmıştır." (Âl-i İmrân, 3/130)
"Faiz yiyenle yemeyen birbirine denk olmaz." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Almanya gibi ülkelerde camilerin büyük çoğunluğunun banka kredileriyle alınması, çoğu zaman zaruret ve imkanların kısıtlı olması nedeniyle gerçekleşmektedir. Hanefi fıkhında zaruretler, haram olan bir şeyi geçici olarak helal kılabilir. Bu bağlamda, cami gibi ibadet yerlerinin varlığı ve devamlılığı için kredi kullanımı makul görülür. Ancak bu, faizli kredi kullanımını teşvik etmez; mümkünse faizsiz finansman yolları aranmalıdır.
Bireysel düzeyde ise, özellikle darülharp kavramı üzerinden faizli kredi kullanımı tartışmalıdır. Günümüzde darülharp tanımı klasik anlamından farklılaşmıştır. Avrupa ülkeleri İslam devletinin hakimiyetinde olmasa da, Müslümanların özgürce ibadet yapabildiği, din eğitimini sürdürebildiği yerlerdir. Bu nedenle, bazı alimler burada darülharp hükmünün tam anlamıyla uygulanmayacağını, faizli kredi kullanmanın zaruret halinde caiz olabileceğini belirtmektedir.
Ancak faizden kaçınmak esastır. Araba, ev gibi ihtiyaçlarda kredi kullanımı zorunluysa, mümkün olan en düşük faizle ve ödeme planı dikkatlice hazırlanarak hareket edilmelidir. Ayrıca, faizsiz finansman alternatifleri araştırılmalıdır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de faiz haramdır, ancak zaruret halleri Hanefi mezhebine benzer şekilde değerlendirilir. Maliki mezhebi ise faiz konusunda biraz daha katı olabilir. Diyanet İşleri Başkanlığı ve çağdaş İslam alimleri, faizden kaçınmayı önermekte, ancak zorunlu durumlarda kolaylık tanımaktadır.
Sonuç
Değerli Müslüman, faizden kaçınmak esastır; ancak cami gibi zaruri ihtiyaçlarda ve zorunlu hallerde kredi kullanımı Hanefi mezhebine göre caizdir. Darülharp kavramı günümüzde tartışmalı olup, yaşadığınız ülkede din özgürlüğü varsa, faizli kredi kullanımı mutlak haram hükmüyle bağdaştırılmamalıdır. Her durumda kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız prensibini benimseyiniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
