Arsası ve birikmiş parası olan zekâtını nasıl hesaplamalıdır?
प्रश्न का विवरण
"Hocam benim üç bölgede arsam var. Bir de birikmiş param var. Şimdi bu arsaların zekâtını vermem gerek mi? İki arsaya da daire düşmesini bekliyorum. Bir arsayı da kısa vadede müteahhit girmez ise değeri artınca satmayı planlıyorum. Zekâtı nasıl hesaplamalıyım? İmar gelirse iki daire getirisi varmış, öbür arsalar da metrekaresi küçük diye daire getirisi yok. Üstüne bir miktar para koymam gerek veya müteahhite satabilirim. Bir yerde duymuştum bütün parasını arsaya yatırıp sonra nakit parası yok diye zekât vermemek olmazmış ama benim nisap miktarını geçen birikmiş param da var. İçime şüphe düştü. Yardımcı olursanız sevinirim hocam."
Açıklama
Zekât, İslam'ın beş şartından biridir ve malın belirli bir miktar ve süreye ulaştığında verilmesi farzdır. Arsa ve birikmiş para gibi varlıkların zekâtı konusunda İslam fıkhında detaylı hükümler vardır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, arsalar genellikle ticaret malı veya üretim aracı değilse, doğrudan zekâta tabi değildir. Ancak, arsalar satılmak üzere tutuluyorsa veya üzerinde ticari amaç varsa, bunlar ticaret malı sayılır ve zekâtı verilmelidir. Birikmiş para ise nisap miktarına ulaşmışsa ve üzerinden bir yıl geçmişse zekâta tabidir.
Deliller
Zekâtın mal üzerinde farz oluşu Kur'an ve hadislerde belirtilmiştir:
“Mallarınızda, yılda bir tam yıl (hesaplanmak üzere) belirli bir hak vardır. Allah'tan korkun.” (Kur'an, En'am Suresi, 6:141)
“Her yıl Ramazan ayında malınızda bulunan zekâtı veriniz.” (Sahih Buhari, Zekât Kitabı)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, arsalarınızın zekâtı konusu, onların niteliğine ve kullanım amacına bağlıdır. Eğer arsalar ticaret amacıyla alınmış ve satılmak üzere elde tutuluyorsa, bunlar ticaret malı sayılır ve üzerlerinden zekât verilmelidir. Ancak, arsalar yatırım veya uzun vadeli değer artışı amacıyla tutuluyorsa ve üzerinde üretim veya kira geliri yoksa, Hanefi mezhebine göre doğrudan zekâta tabi olmazlar.
İki arsanızda da daire yapılması planlanıyorsa ve bu plan gerçekleşirse, bu arsalar ticari mal niteliği kazanabilir ve zekâtı gerekir. Diğer arsalar ise küçük metrekareli ve kira getirisi yoksa, bunlar için zekât farz olmaz.
Birikmiş paranız nisap miktarını (yaklaşık 85 gram altın veya karşılığı) geçmiş ve üzerinden bir yıl geçmişse, bu paranın zekâtını vermeniz gerekir. Arsa değerini nakde çevirmeden sadece arsaya yatırım yapıldığı için zekât verilmez demek doğru değildir. Çünkü nakit para olarak da zekâtınız farzdır ve ayrı hesaplanır.
Özetle, arsalarınızın durumu ve kullanım amacına göre değerlendirme yapmalısınız. Eğer ticaret malı olarak kabul edilen arsa varsa onun zekâtını, ayrıca birikmiş paranızın zekâtını da vermelisiniz. Müteahhit girmezse ve arsa satılırsa, satıştan elde edilen para üzerinden de zekât hesaplanır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer şekilde arsaların ticaret malı olarak tutulması durumunda zekât verilmesi görüşü hakimdir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de arsalar genellikle ticaret malı sayılırsa zekât farz olur. Malikilerde ise arazi ve toprak genellikle zekâta tabi değildir, ancak ticaret malı olarak tutulursa farklılık gösterebilir.
Sonuç
Arsalarınızın ticaret malı olup olmadığını tespit edin, ticaret malı ise zekâtını verin. Birikmiş paranızın zekâtını ise mutlaka nisap ve yıl şartlarını göz önünde bulundurarak hesaplayıp veriniz. Böylece zekât ibadetinizde eksiklik olmaz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
