Anneye Bakmak
Vraagdetails
"Selamünaleyküm. 1. Anne-babası ayrı kişiyi aynı anda annesi de babası da çağırsa hangisine gitmelidir? Baba anlayışsız sa, anne anlayışlı davranıyor ve şikâyetçi olmuyorsa baba mı tercih edilmelidir? 2.Tek başına kalan annemizin maddi yardım, hizmet etme veya ziyaret açısından bizden bir isteği olmuyorsa, bize merhametinden ötürü ona bir iyiliğimiz dokunmasa da bizden razıysa, bazen bunları yapamadığımızda bize vebali var mıdır? Şimdi hak talep etmese de ahirette hakkını isteyebilir mi? 3.Dul bir kadın oğluyla birlikte mi yaşamalıdır? Kendisi yalnız kalmak isterse hüküm değişir mi? Yalnız kalan ve bir geliri olan annenin geçimi kendine mi oğluna mı aittir? ALLAH (cc) anlayışlı anne-babalardan ve sizden razı olsun."
Açıklama
Anne ve babaya karşı sorumluluklar, İslam'da çok önemli bir yer tutar. Bu soruda, anne-babaya aynı anda çağrıldığında nasıl davranılması gerektiği, anneye maddi ve manevi yardım yükümlülüğü ve dul annenin yaşam şekli konuları ele alınmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, anne ve babaya karşı saygı ve iyilik yapmak farzdır. Anne ve baba ayrı ise, her ikisine de eşit ve adil davranmak gerekir. Annenin veya babanın anlayışlı veya şikâyetçi olması hükmü değiştirmez; öncelik yaş, ihtiyaç ve durum göz önünde bulundurularak adaletle davranmaktır. Maddi yardım ve hizmette anne-babanın hakkı devam eder, ancak zorunlu olmadıkça üzerlerine yüklenmekten kaçınılmalıdır. Dul annenin yaşam şekli ise kendi tercihine bağlıdır; eğer yalnız kalmak isterse bu caizdir. Ancak oğlunun ona destek olması ve ihtiyaçlarını karşılaması gerekir.
Deliller
Kur'an ve hadislerde anne-babaya iyilik yapmanın önemi vurgulanmıştır:
"Rabbin, sadece O'na ibadet etmenizi ve anne-babaya iyilik yapmanızı emretti." (Kur'an, Lokman, 31/14)
"Cennet annelerin ayakları altındadır." (Hadis, Buhari ve Müslim)
"Anne-babaya karşı gelmekten sakının." (Kur'an, İsra, 17/23)
Detaylı Açıklama
1. Anne ve baba ayrı ise, her ikisine de eşit davranmak esastır. Eğer aynı anda çağrılırsanız, öncelik ihtiyaca ve duruma göre verilebilir. Örneğin, anne yaşlı ve yardıma muhtaçsa ona öncelik verilebilir. Baba anlayışsız olsa bile, ona karşı saygı ve nezaket korunmalıdır. Annenin daha anlayışlı olması, babanın hakkını ortadan kaldırmaz. İslam, anne ve babaya adaletli davranmayı emreder.
2. Anne maddi yardım veya hizmet istemese bile, evlatların ona karşı sorumluluğu devam eder. Zaman zaman ziyaret etmek, halini hatırını sormak, mümkün olduğu kadar yardım etmek gerekir. Bunları yapamamak, özellikle imkan varken, vebal doğurabilir. Ahirette anne-babanın haklarını istemesi mümkündür; çünkü Kur'an ve hadislerde anne-babaya iyilik yapmanın önemine vurgu yapılmıştır.
3. Dul kadın, kendi tercihiyle yalnız kalabilir. Ancak oğlunun ona destek olması, ihtiyaçlarını karşılaması gerekir. Annenin geçimi kendi geliriyle sağlanıyorsa, oğlunun maddi sorumluluğu azalabilir ama manevi destek ve saygı devam eder. Oğul, anneye karşı merhametli ve yardımsever olmalıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de anne-babaya iyilik yapmayı farz kabul eder. Hanbeli ve Şafii mezheplerinde de benzer şekilde anne-babaya karşı saygı ve yardım önceliklidir. Ancak bazı durumlarda annenin veya babanın davranışları, evladın davranışını etkileyebilir; örneğin aşırı zorluk çıkaran bir ebeveyne karşı sabır ve nezaketle yaklaşmak gerekir.
Sonuç
Değerli Müslüman, anne ve babaya karşı adaletli, saygılı ve merhametli olmak farzdır. Annenin veya babanın anlayışlı olması hükmü değiştirmez. Maddi ve manevi destek mümkün olduğu kadar sağlanmalıdır. Dul annenin tercihi ve durumu göz önünde bulundurulmalı, oğul ona destek olmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
