Annemin Yoğun Bakımda Değilde, Evde Ruhunu Teslim Etmesini İstedik. Bunda Bir Vebal Var mıdır?
Fragedetails
"Selamünaleyküm. Hocam iki sorum olacak: Annem geçen hafta Hakk'ın Rahmetine kavuştu. Durumu kötüleşince hastaneye kaldırdık ve kanser olduğunu, ciğerlerinin iflas ettiğini söylediler ve başka bir şehre sevk ettiler. (Bingöl'den Elazığ'a) Orada da tahliller yapıldı ve tüm vücudun iflas ettiği söylendi. Yoğun bakıma kaldırmamız gerekir dediler. Ancak aile olarak rıza göstermedik. Çünkü kurtulma imkânı yoktu en azından kendi yatağında ve başında Kur'an-ı Kerim okunarak ruhunu teslim etsin istedik. Nitekim hastaneden çıkardıktan 3 gün sonra annemiz vefat etti. Yoğun bakımı kabul etmememizden dolayı bir günah var mıdır? İkinci sorum: Yurtdışında bulunan ağabeyim annemin yerine bu yıl hacca gidecek. Ancak bazıları, kişi hacca gittikten sonra aradan 10 yıl geçmeden başkasının yerine Hacca gidemez, diyenler var. Abimin kendi yerine hacca gitmesinin arasından 5-6 yıl ancak geçti. Bu 10 yıl geçme şartı doğru mudur? Teşekkürler."
Açıklama
Bu soruda, hastanın yoğun bakımda kalması veya evde vefat etmesiyle ilgili sorumluluk ve hac ibadetinde vekalet şartları ele alınmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, tıbben kurtulma ümidi olmayan bir hastanın yoğun bakımda tutulmaması, ailenin rızasıyla yapılabilir ve bu durumda günah yoktur. Ayrıca, hacda vekalet konusunda 10 yıl gibi bir süre şartı yoktur; hac ibadeti için vekalet verilebilir ve bu vekaletin süresi mezhepler arasında farklılık göstermez.
Deliller
Öncelikle hayatın korunması esastır ancak kurtulma ümidi olmayan hastanın aşırı tedaviye tabi tutulması zorunlu değildir.
“Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez.” (Bakara, 2/185)
Hac ibadeti için Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Kim haccını vekil vasıtasıyla yaparsa, vekil onun için haccı yapmış olur.” (Buhari, Hac, 21)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, annenizin durumu çok ağır ve tıbbi olarak kurtulma şansı olmadığı için yoğun bakımda kalması zorunlu değildir. İslam dini, insan hayatını korumayı emreder ancak aşırı ve faydasız tedavilerde ısrar etmek zorunlu değildir. Ailenizin kararı, annenizin ruhunu huzur içinde teslim etmesi için evde kalmasını sağlamak yönünde olmuş ve bu, İslam'ın kolaylık prensibine uygundur. Bu durumda vebal söz konusu değildir.
Hac ibadeti için vekalet konusunda ise, İslam'da vekil vasıtasıyla hac yapmak caizdir. Vekalet için belirli bir zaman şartı yoktur. Yani, abinizin annesi adına 5-6 yıl sonra hacca gitmesi geçerlidir. 10 yıl gibi bir sınır mezhepler arasında bulunmamaktadır. Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı ve Hanefi mezhebi alimleri de vekaletin süresiz veya makul süre içinde yapılabileceği görüşündedir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak yoğun bakımda tutulmama konusunda kurtulma ümidi yoksa tedavinin zorunlu olmadığını kabul eder. Hac vekaleti konusunda ise Şafii ve Malikî mezhepleri de vekaletin süresiyle ilgili katı bir zaman sınırı getirmezler.
Sonuç
Annenizin yoğun bakımda tutulmaması, kurtulma ümidi olmadığı için İslam açısından bir günah veya vebal oluşturmaz. Hacda vekalet için 10 yıl gibi bir süre şartı yoktur; abinizin vekaleti geçerlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
