Anne Babaya İtaat
Butiran Soalan
"Selamünaleyküm hocam. 2.05.2010 cennet vizesi sohbetinizde anne babaya itaati anlatmışsınız. Gerektiği yerde farz olan namazdan öne geçtiğini anladım. Buna isnaden sakalı yüzünden babasının evlatlıktan reddettiği birine bu sohbetinizi gönderdim. Fetvalarınızı okurken; “Sünnet üzere bıraktığım sakalımı babam kesmemi istiyor.” diyen bir kardeşimize bu konuda; “Babanıza veya bir başkasına itaat etmenize gerek yok demişsiniz.” Namazı bırakıp seslenen annesine bakması gereken ‘Cüreyc’ (r.a) farzı bırakıyor, daha sonra devam ediyor. Nasıl oluyor da bir sünneti ifa eden kişi babasına itaat etmiyor? Dinlemiş olduğum sohbetinizde; anne babaya itaatin önemine vurgu yapmışsınız. 100 sene teceddüdü kılsan 1 kez annenin duasına denk değil diyorsunuz. Ben bunu anlamadım. Allah c.c. rızası için bunu açar mısınız? Selamünaleyküm…"
Açıklama
Anne babaya itaat, İslam'da çok önemli bir ibadet ve ahlaki görevdir. Ancak itaat, Allah'ın emirlerine aykırı olmayan hususlarda geçerlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre anne babaya itaat farzdır ve Kur'an-ı Kerim'de emredilmiştir. Fakat bu itaat, Allah'ın açık hükümlerine muhalefet eden emirlerde geçerli değildir. Namaz gibi farz ibadetler anne babaya itaatten üstündür. Sünnet olan sakal konusunda ise, babanın emri itaat gerektirmez çünkü sakal bırakmak farz değil, sünnettir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de anne babaya itaatle ilgili ayetler şunlardır:
"Rabbin sadece O'na ibadet etmenizi ve anne-babaya iyilik yapmanızı emretti." (Lokman, 31/14)
"Onlara güzel söz söyle ve onları alçak gönüllülükle saygıyla tut." (İsra, 17/23)
Namazın önemi ise şöyle belirtilir:
"Namazı dosdoğru kıl. Çünkü namaz, müminler üzerine belirli vakitlerde farz kılınmıştır." (Nisa, 4/103)
Hz. Peygamber (sav) de şöyle buyurmuştur:
"Allah'a ve ahiret gününe iman eden kimse ya hayır söylesin ya da sussun." (Buhari, Edeb 69)
Bu, anne babaya itaatte de geçerlidir; itaat ancak hayırda olur.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, anne babaya itaat İslam'ın temel ahlak kurallarındandır ve Kur'an-ı Kerim'de açıkça emredilmiştir. Ancak bu itaat, Allah'ın emirlerine aykırı olamaz. Farz olan namazı terk etmek, anne babaya itaatten daha büyük bir günah ve sorumluluktur. Hz. Peygamber'in sahabelerinden Cüreyc (r.a) örneğinde olduğu gibi, farz ibadetten anne babanın emri sebebiyle vazgeçmek caiz değildir.
Sakalı bırakmak ise Hanefi mezhebine göre sünnettir, farz değildir. Dolayısıyla babanın sakal kesilmesini istemesi, kişinin farz olan ibadetlerini terk etmesini gerektirmez. Bu durumda kişinin, farzları terk etmeden, mümkün olduğunca saygılı ve yumuşak bir şekilde babasının isteğine karşı durması gerekir. İtaat, Allah'ın rızasına uygun olmalıdır. Anne babanın duası çok kıymetlidir, ancak bu dua Allah'ın emirlerine muhalif olmamalıdır.
Bu dengeyi korumak önemlidir: Anne babaya sevgi ve saygı gösterilir, itaat edilir; ancak Allah'ın farzlarından vazgeçilemez. Günümüzde de bu prensip aynen geçerlidir. Kardeşlerimiz, dini vecibelerini yerine getirirken aile içi saygı ve sevgi ortamını korumaya gayret etmelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde anne babaya itaatin farz olduğunu, ancak Allah'ın emirlerine muhalefet eden itaatin geçersiz olduğunu belirtirler. Hanbeli ve Şafii mezheplerinde de sünnet olan hususlarda anne babanın emrinin bağlayıcılığı yoktur. Maliki mezhebi de bu konuda benzer görüştedir.
Sonuç
Anne babaya itaat farzdır ancak Allah'ın farzlarından önce gelmez. Farz ibadetler terk edilmemeli, sünnet ve nafilelerde ise makul bir şekilde aile içi saygı korunmalıdır. Bu dengeyi gözetmek, hem Allah'ın rızasını hem de anne babanın duasını kazanmaya vesile olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
