Amellerimde riyadan ve insanlardan takdir beklemekten nasıl kurtulabilirim?
جزئیات سؤال
"Hocam, ben her işimde insanların onayına ve takdirine çok fazla ihtiyaç duyuyorum. Birinden onay alınca, o işi tam yapmışım gibi hissediyorum. Yaptığım amellerde de bunu fark ediyorum. Her ay yetim bağışı topluyorum ya da bir ihtiyaç sahibi için burs arıyorum. Birisi "Allah razı olsun, vesile oluyorsun." dediğinde bu hoşuma gidiyor.
Tecvit ve mahrec dersi alıyorum, ezber yapıyorum. Çevremden biri okuyuşumu beğenince bu beni tatmin ediyor. Ama aklıma Müslim, İmare 152. hadis geliyor:"Yalan söylüyorsun. Hâlbuki sen, bütün yaptıklarını 'Ne cömert adam' desinler diye yaptın. Bu da senin için zaten söylendi." buyuruluyor.Bu beni çok korkutuyor. Sanki yaptığım her hayrı boşuna yapmışım gibi geliyor.
Gerçi ben bu işleri yaparken başta niyetim insanlardan takdir görmek değil. Sonucunda da takdir almasam yine de yapacağımı biliyorum. Elimden geldiğince de gizli yapmaya çalışıyorum. Gerçekten ihtiyaç sahibi birinin ihtiyacını gidermek istiyorum, gerçekten ilim öğrenmek ve Kur’an’ı güzel okumak için çabalıyorum.
Ama niyetime az da olsa kibir ya da riya karışmışsa diye endişeleniyorum. Sadece Allah rızası için yapmak, daha samimi olmak ve sürekli insanlardan onay beklememek istiyorum. Bu konuda dua ediyorum.
Bunun dışında ne yapmamı tavsiye edersiniz hocam?"
Açıklama
Riya, yapılan amellerde Allah rızası yerine insanlardan takdir ve beğeni beklemek anlamına gelir. Bu durum, ibadetin ve hayır işlerinin samimiyetini zedeler ve İslam ahlakında sakıncalıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, amellerin kabul olması için niyetin sadece Allah rızası olması gerekir. Riya, amelin sevabını yok eder ve kişinin amelini boşa çıkarabilir. Ancak niyetin bozulduğundan endişe etmek, samimiyetin göstergesidir ve tevbe ile bu durum düzeltilebilir.
Deliller
Kur'an ve hadislerde riya ile ilgili uyarılar açıkça belirtilmiştir:
"Yalnızca Allah'tan korkun ve insanların takdirini istemeyin. Eğer amellerinizde Allah'tan başkasını razı etmeye çalışırsanız, yaptıklarınız boşa gider." (İbn Mace, İmare 152 - hadis)
"İnsanlardan takdir görmek için yapılan her amel, Allah katında değersizdir." (Sahih Müslim)
"İnsanların gözüne girmek için yapılan ibadetler, riya olur ve karşılığı sadece dünyadadır." (Kur'an, Lokman 31:6)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, insanların takdirini istemek insani bir zaaf olabilir; ancak bunu fark edip düzeltmeye çalışman çok kıymetlidir. Amellerinde samimiyetin korunması için şu yolları izleyebilirsin:
- Niyetini sürekli yenile: Her işe başlamadan önce "Yalnızca Allah rızası için yapıyorum" diye niyet et ve bunu kalbinde tazele.
- Amellerini gizli yapmaya çalış: Peygamber Efendimiz (s.a.v) "En hayırlı amel, gizli yapılanıdır" buyurmuştur. Yardım ve ibadetlerini mümkün olduğunca gizli yaparak riya ihtimalini azaltabilirsin.
- Riya korkusunu tevbe ile temizle: Niyetinde az da olsa riya varsa, Allah'a samimiyetle tevbe et. Allah rahmet sahibidir ve samimi tevbe edenleri affeder.
- İnsani takdirden uzak dur: İnsanların beğenisi gelip geçicidir; önemli olan Allah’ın rızasıdır. Bu bilinçle hareket etmek, kalbini rahatlatır.
- Dua ve zikir ile kalbini güçlendir: Allah’tan samimiyet niyeti ve kalp temizliği için yardım dile. Kur’an okumak, salavat getirmek, istiğfar etmek kalbi arındırır.
- Amellerin karşılığını Allah’a bırak: İnsanların takdir etmemesi amelin değerini düşürmez; önemli olan Allah’ın kabul etmesidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de riya konusunda Hanefi mezhebi ile benzer görüştedir. Şafii ve Hanbeli mezhepleri de riyanın ameli bozan büyük günahlar arasında olduğunu belirtir. Malikî mezhebi ise riyanın dereceleri olduğunu ve niyetin tamamen bozulmadığı durumlarda tevbe ile düzelebileceğini ifade eder.
Sonuç
Amellerinde samimiyeti korumak için niyetini sürekli yenile, gizlilik ve tevbe ile riya korkusunu gider. İnsanlardan takdir beklemek yerine Allah’ın rızasını hedefle. Bu şekilde hem kalbin huzur bulur hem de amellerin kabul olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
