Altın Olarak Verilen Borcun Geri Alınması
Faahfaahinta Su'aasha
"Bir arkadaşıma katılım bankasında bulunan 60 gr altınımı bozdurup 5130 TL olarak borç verdim. Borç verirken de bu durumu kendisine bildirdim, o da 60 gram altın karşılığı ödemeyi kabul etti. Hocam benim sorum; şu an 5130 TL den daha az bir tutar eden 60 gr altın karşılığı ödeme yapmasına razıyım. Lakin altın ve paranın cinsleri farklı olmasından dolayı dinen bir sıkıtı var mıdır?Alacağımı 60 gr altın karşılığı olarak mı yoksa 5130 TL olarak mı geri almam dinen daha doğrudur?"
Açıklama
Altın ve para cinsinden yapılan borç verme ve geri alma işlemleri, İslam hukukunda kıymet farkı ve değişim esasları açısından önem taşır. Bu tür işlemlerde borcun hangi cins üzerinden geri alınacağı, borç verme anında tarafların anlaşmasına ve İslam'ın ribâ (faiz) yasağına göre değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eğer borç verirken taraflar 60 gram altın karşılığı 5130 TL olarak anlaşmışsa, geri alımda da bu anlaşmaya sadık kalınmalıdır. Ancak, altın ve para farklı cinsler olduğu için, geri ödeme sırasında altın veya para cinsinden ödeme yapılabilir; önemli olan tarafların borç anında yaptığı anlaşmadır. Eğer borç altın cinsinden verilmiş ve geri alınması da altın olarak kararlaştırılmışsa, geri ödeme mutlaka altın olarak yapılmalıdır. Fakat borç para cinsinden verilmiş ve altın karşılığı olarak anlaşılmışsa, taraflar arasında farklı bir anlaşma yoksa, geri ödeme borç anında kararlaştırılan para cinsinden yapılır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ribâ yasağına dikkat çekilir:
"Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onlar (korkun), ta ki (doğru yola) dönerler." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (sav) de altın ve gümüş gibi metallerde değişimde eşit ve hemen teslim edilmesi gerektiğini belirtmiştir:
"Altın altınla, gümüş gümüşle, buğday buğdayla, arpa arpayla, hurma hurmayla, tuz tuzla, eşit miktarda ve hemen teslim edilmek şartıyla takas edilir." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli kardeşim, borç verirken altın karşılığı para olarak anlaşmanız, aslında borcun para cinsinden olduğunu ve altının sadece kıymet ölçüsü olarak kullanıldığını gösterir. Bu durumda, geri ödeme borç anında kararlaştırılan para miktarı üzerinden yapılmalıdır. Eğer geri ödeme altın olarak yapılacaksa, bu durum tarafların açık rızasıyla ve yeni bir anlaşmayla olmalıdır. Çünkü altın ve para farklı cinslerdir ve İslam hukukunda farklı cins paralarla yapılan borçlarda, geri ödeme borcun verildiği cins üzerinden yapılır. Aksi halde ribâ (faiz) yasağına girme ihtimali doğar.
Günümüzde altının fiyatı dalgalanabilir, bu nedenle borç verirken hangi cins üzerinden anlaşma yapıldığı önemlidir. Katılım bankasındaki altının bozdurulup TL olarak verilmesi, borcun para cinsinden olduğunu gösterir. Bu nedenle, geri ödeme de TL olarak yapılmalıdır. Ancak siz, daha az tutarda da olsa 60 gram altın karşılığı ödeme almaya razı iseniz, bu yeni bir anlaşma anlamına gelir ve caizdir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak borcun verildiği cinsin geri alınması esastır. Şafii mezhebi de benzer şekilde borcun cinsine göre geri ödeme yapılmasını şart koşar. Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de ribâdan kaçınmak için borcun cinsine sadık kalınması önemlidir.
Sonuç
Özetle, borcunuzu 5130 TL olarak verdiyseniz, geri alımda da bu miktar üzerinden ödeme almanız dinen daha uygundur. Ancak tarafların rızasıyla altın olarak ödeme yapılması caizdir. Önemli olan ribâdan kaçınmak ve tarafların anlaşmasına riayet etmektir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
