Allah'ı tecsim veya teşbih içerdiği iddia edilen hadisler hk.
جزئیات سؤال
"Hocam sosyal medyada Allah'ı tecsim veya teşbih içerdiği iddia edilen birtakım hadisler hakkında bir soru sormak istiyorum. İnternette bazı kaynaklarda bu hadislerin tevil edilmesi gerektiği yönünde bazı şerhler var ancak “Allah benimle görüştü ve el sıkıştı. Elini iki omuzum arasına koydu; öyle ki parmaklarının soğukluğunu iki göğsüm arasında hissettim.” (Hanbel, 5/243) böyle bir hadisi nasıl tevil edebiliriz ki?
Bir de “Allah, ahirette peygamberlere kimliğini kanıtlamak için bacağını açıp baldırını gösterir.” (Müslim, İman, 302;Hanbel 3/1) gibi bir hadis nasıl tevil edilebilir? Allah'ın baldırından “kudretinin” kastedildiğine dair yine birtakım söylemler var. Ancak Allah neden kuvvetini göstermek istesin ki? Bu konuda beni aydınlatır mısınız?"
Açıklama
Allah Teâlâ'nın zatına dair bazı hadislerde geçen ifadeler, tecsim (Allah'ı maddi varlıklarla benzetme) veya teşbih (benzetme) iddialarına yol açmıştır. Bu tür hadislerin anlaşılması ve yorumlanması İslam teolojisinde önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre Allah’ın zatı, sıfatları ve fiilleri, insan benzerliği veya maddi varlıklarla kıyaslanamaz. Bu tür hadisler, lafızlarıyla değil, anlamlarıyla ve bağlamlarıyla değerlendirilir. Allah’ın zatı ve sıfatları, Kur’an ve sahih hadisler ışığında tevil edilir; yani lafızların zahiri anlamı değil, Allah’ın yüceliğine uygun gerçek anlamı esas alınır.
Deliller
Kur’an-ı Kerim’de Allah’ın zatına benzer hiçbir şey olmadığı açıkça belirtilmiştir:
“O’na hiçbir şey benzemez.” (Şura, 42/11)
Hz. Peygamber (sav) de Allah hakkında benzetme yapmayı yasaklamıştır:
“Allah’a benzetmeyin.” (Sahih Buhari, Kitabu’t-Tawhid)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, hadislerde geçen "Allah benimle görüştü ve el sıkıştı" veya "Allah baldırını gösterdi" gibi ifadeler, Allah’ın zatını insan sıfatlarıyla anlatmak değildir. Bu tür ifadeler mecaz veya mecazi tevil gerektirir. Çünkü Allah’ın zatı, zaman, mekân ve maddi özelliklerden münezzehtir.
Bu hadisler, Allah’ın kudret ve iradesinin tecellisi, peygamberlere yakınlığı ve onlarla olan özel ilişkisini ifade etmek için kullanılmıştır. Örneğin, "el sıkışmak" ifadesi, Allah ile peygamber arasında gerçekleşen özel bir muhataplık ve yakınlık anlamındadır. "Baldırını göstermek" ise Allah’ın kudret ve izzetini göstermek anlamında mecazdır; bu, maddi bir bacak göstermek değil, Allah’ın gücünü ve üstünlüğünü simgeler.
Hanbeli mezhebinde bu tür hadisler genellikle lafzın zahiriyle alınmaz, tevil edilir. Hanefi mezhebi de bu konuda benzer yaklaşımı benimser. Allah’ın zatı hakkında kesinlikle benzetme yapılmaz, çünkü bu tevhid inancına aykırıdır.
Bu konuda İslam alimleri, özellikle Ehl-i Sünnet itikadına göre, Allah’ın sıfatlarını olduğu gibi kabul eder, ancak onları insan sıfatlarına benzetmezler. Bu, tevhid akidesinin korunması için gereklidir.
Diğer Görüşler
Hanbeli mezhebinde de benzer şekilde, bu tür hadislerin lafzı tevil edilir. Şafii ve Malikî mezhepleri de Allah’ın zatı hakkında benzetmeyi reddeder ve bu tür ifadeleri mecazi anlamda yorumlar. Bazı selefi yorumlarda ise lafzın zahiri reddedilmez, ancak bu görüşler arasında da ihtilaf vardır.
Sonuç
Allah’ın zatı ve sıfatları hakkında hadislerde geçen benzetme ifadeleri, tevil edilerek anlaşılmalıdır. Bu, Allah’ın yüceliğine ve tevhid inancına uygun bir yaklaşımdır. Bu tür hadisleri anlamaya çalışırken, tefsir ve tevil ilimlerine başvurmak önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
