Alkolden gelen kâr payını almasam da hisse sahibi olduğum şirketteki kazancım haram mıdır?
Vraagdetails
"Hocam ben çalıştığım şirkette hisse sahibiyim. Şirket, ambalaj, içecek ve gıda üzerine bir toptancı fakat bunların yanında az da olsa alkol satılıyor. Aldığım kâr payından ayrı olarak maaş da alıyorum. Pay bölüşümünde alkolden gelen geliri ben almıyorum. Yeni müşterilerle irtibata geçtiğimde ise bizde alkol yokmuş gibi davranıp, alkol satmamak için uğraşıyorum ve alkolsüz ürünleri pazarlıyorum. Buna rağmen benim kazandığım maaşım ve kâr payım haram mı?
Allah sizden razı olsun hocam, şimdiden çok teşekkür ediyorum."
Açıklama
Bu mesele, bir şirkette hisse sahibi olmanın ve oradan elde edilen kazancın helal veya haram oluşuyla ilgilidir. Özellikle şirketin faaliyet alanında alkol gibi İslam'da haram kılınan ürünlerin bulunması durumunda, hissedarın durumu değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir şirkette alkol gibi haram ürünlerin satışı varsa ve hissedar olarak bu haram gelirden pay alınıyorsa, bu kazanç haramdır. Ancak hissedarın aldığı kâr payı, haram gelirden ayrı tutuluyorsa ve hissedar alkol satışını engellemeye çalışıyorsa, bu durumda kazancın tamamı haram sayılmaz. Maaş ise, çalışılan hizmet karşılığıdır ve helal kabul edilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de haram mallardan elde edilen kazancın helal olmayacağı belirtilmiştir:
"Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar, fal okları şeytan işi birer pisliktir; bunlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz." (Maide, 5/90)
Ve Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Her sarhoşluk veren şey haramdır." (Tirmizi, Hadis No: 1865)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, alkol satışı İslam'da haramdır ve bu tür ürünlerden elde edilen gelir de helal değildir. Hisse sahibi olduğunuz şirkette alkol satışı varsa, bu satıştan elde edilen kâr payı doğrudan haramdır. Ancak siz, alkol satışından gelen kâr payını almıyor ve hatta yeni müşterilere alkol satılmadığı izlenimini vererek alkolsüz ürünlerin pazarlanmasına gayret ediyorsanız, bu tutumunuz olumlu ve takdire şayandır.
Maaşınız ise, şirketteki hizmetiniz karşılığıdır ve helal kabul edilir. Çünkü maaş, çalıştığınız işin karşılığıdır ve haram ürün satışından doğrudan pay alma durumu değildir. Bu nedenle maaşınızda bir sakınca yoktur.
Ancak kâr payı konusunda, alkol satışından elde edilen gelirden pay almamak için şirketin muhasebe kayıtlarının şeffaf olması ve bu ayrımın net yapılması gerekir. Eğer mümkünse, alkol satışından elde edilen kâr payından tamamen uzak durmanız en doğru olanıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüşler hakimdir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de haram maldan elde edilen kazancın haram olduğu vurgulanır. Bazı alimler, şirketteki genel faaliyetlerin karışık olması halinde hissedarın kazancının da haram olabileceğini belirtirler. Ancak hissedarın haramdan uzak durma çabası ve haram gelirden pay almaması önemli bir kolaylık ve sevaptır.
Sonuç
Özetle, maaşınız helal, alkol satışından elde edilen kâr payını almamanız gerekir. Şirketin muhasebesinde bu ayrım net yapılmalı ve haram gelirden uzak durulmalıdır. Siz de alkol satışını engellemeye çalışarak güzel bir tutum sergiliyorsunuz. Böyle devam ediniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
