Akrabamıza ödünç verdiğim bileziklerin zekâtı bana mı ait oluyor?
Maelezo ya Swali
"Hocam ben yaklaşık on beş yıl önce beş bileziğimi bir akrabamıza ödünç verdim. Yüz gram kadardı. Akrabamızın durumu iyi olmadığı için bunca yıl veremedi. Bu bileziklerin zekâtı bana mı ait oluyor? Ben bunu yeni duydum doğruluğunu sizden öğrenmek istiyorum."
Açıklama
Ödünç verilen bileziklerin zekâtı konusu, malın mülkiyeti ve kullanım durumu açısından değerlendirilir. Zekât, malın sahibine aittir ve malın üzerinde tasarruf yetkisi olan kişi tarafından verilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ödünç verilen bileziklerin zekâtı, malın gerçek sahibi olan size aittir. Çünkü malın mülkiyeti sizdedir ve ödünç alan kişi sadece kullanım hakkına sahiptir, malın kendisine değil. Bu nedenle zekât yükümlülüğü de malın sahibine düşer.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekât, malın gerçek sahiplerine farz kılınmıştır:
"Mallarınızda, onda bir veya yirmide bir oranında zekât verin." (Tevbe, 9/103)
Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Zekât, malın sahibinden alınır." (Buhari, Zekât, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, ödünç verdiğiniz bilezikler sizin mülkünüzdür ve mal üzerindeki tasarruf hakkınız devam etmektedir. Ödünç alan kişi malı size geri vermekle yükümlüdür ve onun üzerinde gerçek bir mülkiyet hakkı yoktur. Bu nedenle, bu bileziklerin yıllık zekâtı sizin sorumluluğunuzdadır. Eğer bu zekâtı şimdiye kadar vermediyseniz, geçmiş yılların zekâtını hesaplayıp vermeniz gerekir.
Günümüzde, özellikle aile ve akraba arasında yapılan bu tür ödünç verme durumlarında, malın gerçek sahibi olarak siz sorumlusunuz. Zekât, malın nisabına (belirli miktar) ulaştığında ve bir yıl geçtiğinde verilmelidir. Bu durumda, yüz gram bilezik nisab miktarına ulaşmışsa, her yıl zekât vermeniz gerekir.
Ödünç verilen malın kullanımı veya geri alınamaması durumu, zekât sorumluluğunu değiştirmez. Ancak, ödünç alan kişi malı kaybeder veya zarar verirse, bu durum ayrı bir meseledir ve borç ilişkisi kapsamında değerlendirilir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak malın mülkiyetinin kimde olduğuna bakılır. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, malın sahibi zekâtı vermekle yükümlüdür. Mal ödünç verildiği sürece, zekât sorumluluğu sahibindedir.
Sonuç
Ödünç verdiğiniz bileziklerin zekâtı size aittir. Zekâtınızı hesaplayıp vermeniz gerekir. Bu konuda kolaylaştırıcı olunmalı ve gecikmiş zekâtlar da mümkünse telafi edilmelidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
