Akbil
جزئیات سؤال
"Hayırlı günler hocam sorum şu: Bir süreliğine, İstanbul'da bir meslek sahibi olabilmek için Marmara Üni. de eğitim almam gerekiyor. İstanbul'da öğrenciliği geçen sene biten arkadaşımla kalıyorum. Burada ulaşımlarda kullanılan AKBİL'e sahip değilim ve arkadaşımın öğrenciliğinden kalma akbilini kullanıyorum. Acaba kullanmış olduğum akbille kul hakkına girmiş olur muyum? Çünkü öğrenciliğim bitti ve indirimli yolculuk yapıyorum."
Açıklama
İstanbul'da toplu taşıma araçlarında kullanılan AKBİL, öğrenci indirimli ulaşım hakkını temsil eden bir karttır. Öğrencilik süresi sona erdikten sonra bu kartın kullanılması, hukuki ve ahlaki açıdan değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, hak sahibinin izni olmadan başkasının hakkını kullanmak, kul hakkına girmektir ve haramdır. Öğrenci indirimli AKBİL, sadece öğrencilik hakkı devam eden kişiye aittir. Öğrencilik sona erdiği halde bu kartın kullanılması, başkasının hakkını gasp etmek anlamına gelir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de kul hakkı ile ilgili uyarılar bulunmaktadır:
"Allah, size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." (Nisa Suresi, 4:58)
"Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun." (Nisa Suresi, 4:135)
Hz. Peygamber (sav) de kul hakkına riayet edilmesini önemle vurgulamıştır:
"Mümin müminin kardeşidir; ona zulmetmez ve onu yardımsız bırakmaz." (Buhari, Edeb 27)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, öğrenci indirimli ulaşım kartları, ilgili kurumlar tarafından belirli şartlara bağlı olarak verilir ve kullanılır. Öğrencilik süresi bittiğinde bu hak sona erer. Arkadaşınızın öğrenci AKBİL'ini kullanmanız, onun hakkını izinsiz kullanmak anlamına gelir ve bu kul hakkına girer. Kul hakkı, İslam'da çok önemli bir meseledir ve affı ancak hakkı sahibine iade edilmesi veya onun rızasının alınmasıyla mümkündür.
Günümüzde ulaşım kartları elektronik sistemlerle takip edildiği için, yanlış kullanım tespit edildiğinde idari yaptırımlar da uygulanabilir. Bu nedenle, kendi adınıza uygun bir ulaşım kartı edinmeniz hem dini hem de hukuki açıdan doğrudur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde kul hakkına riayet edilmesi gerektiğini vurgular. Bazı alimler, eğer kart sahibinden izin alınmışsa veya kart sahibi bu durumu bilip razı olmuşsa, kul hakkı söz konusu olmayabilir. Ancak sizin durumunuzda böyle bir izin yoksa bu durum geçerli değildir.
Sonuç
Öğrenci AKBİL'ini öğrencilik süreniz sona erdikten sonra kullanmanız kul hakkına girer ve haramdır. Kendi adınıza uygun ulaşım kartı almanız, hem dini hem de hukuki açıdan doğru olandır.
