Ağız Alışkanlığı İle Yapılan Yemin

Açıklama

Günlük hayatta ağız alışkanlığıyla yapılan yeminler, özellikle bilinçsizce ve ciddi niyet olmadan söylenen ifadeler, İslam hukukunda nasıl değerlendirilir sorusu önemlidir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, yemin ciddi ve bilinçli olarak yapılmadığı sürece, yani kalpten tasdik edilip niyet edilmediği takdirde, ağız alışkanlığıyla söylenen yeminler sorumluluk doğurmaz ve kefaret gerekmez.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de yeminle ilgili genel hüküm şöyledir:

"Ey iman edenler! Yeminlerinize riayet edin." (Mâide, 5/89)

Ancak bu ayet, bilinçli ve ciddi yeminler için geçerlidir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) de yeminlerin niyetle yapıldığını belirtmiştir:

"Yeminler ancak kalpten tasdik edilirse bağlayıcıdır." (Tirmizî, Edeb, 36)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, günlük hayatta bazen alışkanlıkla, şaka veya abartı amacıyla "Vallahi", "Billahi" gibi ifadeler kullanılır. Bu tür sözler, kalpten tasdik edilmediği ve ciddi bir niyetle söylenmediği sürece yemin hükmünde sayılmaz. Dolayısıyla bu tür ifadelerden dolayı kefaret gerekmez. Ancak, eğer kişi bu sözleri söylerken ciddi niyet taşır ve yemin eder gibi kalpten tasdik ederse, o zaman yemin hükmü doğar ve yerine getirilmesi gerekir.

Bu konuda dikkat edilmesi gereken husus, dilin alışkanlık haline gelmesi ve yemin kelimelerinin gereksiz yere kullanılmasıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:

"Yemin etmeyin, yemin etmekten sakının." (Buhârî, Edeb, 87)

Yani yemin etmekten kaçınmak ve sözlerimizi dikkatli seçmek en güzeldir. Eğer yanlışlıkla veya alışkanlıkla yemin edilmişse ve kişi bunu fark ederse, tövbe edip bundan kaçınması tavsiye edilir.

Diğer Görüşler

Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii mezhebine göre de yemin, kalpten tasdik edilmeden geçerli olmaz. Malikî ve Hanbelî mezheplerinde de ağız alışkanlığıyla yapılan yeminlerin sorumluluğu yoktur. Ancak tüm mezhepler, yemin kelimelerinin gereksiz kullanılmaması gerektiği konusunda ittifak halindedir.

Sonuç

Özetle, günlük hayatta alışkanlıkla söylenen yeminler sorumluluk doğurmaz ve kefaret gerekmez. Ancak yemin kelimeleri dikkatli kullanılmalı, gereksiz yere yemin etmekten kaçınılmalıdır.