Adı Banka
جزئیات سؤال
"Merhaba, ben devlete ait ihracat kredisi veren bir bankada çalışıyorum. Bankanın kâr amacı yok. Kamu bankası ve dış ticareti geliştirmeyi amaçlıyor. Benim bankadan aldığım maaş, performans primi ve temettü haram olur mu?"
Açıklama
Devlete ait, kâr amacı gütmeyen bir bankada çalışan kişinin aldığı maaş, performans primi ve temettünün İslami açıdan hükmü sorgulanmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, devlet bankasında çalışmak ve oradan alınan maaş, performans primi helaldir. Çünkü maaş, çalışmanın karşılığıdır ve faizli işlemden doğan bir kazanç değildir. Ancak temettü konusu, bankanın faaliyetlerinin faizsiz olup olmamasına bağlıdır. Eğer banka tamamen faizsiz ve İslami esaslara uygun faaliyet gösteriyorsa, temettü almak caizdir; aksi halde temettüde ihtilaf olabilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de çalışmanın karşılığı olan ücretin helal olduğu belirtilmiştir:
"Allah, çalışanların emeklerinin karşılığını zayi etmez." (Âl-i İmrân, 3/195)
Ayrıca faizle ilgili kesin yasak şu ayette geçer:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir." (Bakara, 2/275)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, kamu bankalarının kâr amacı gütmeyen ve devlet politikası doğrultusunda faaliyet gösteren kurumlar olması, onların faizsiz işlem yapması anlamına gelmez. Türkiye’de kamu bankaları genellikle mevduat ve kredi işlemlerinde faiz uygularlar. Bu nedenle, bankanın genel faaliyetleri faiz esaslıdır. Ancak senin aldığın maaş, çalışmanın karşılığıdır ve bu helaldir. Performans primi de işin karşılığı olarak veriliyorsa, bunda da sakınca yoktur.
Temettü ise bankanın kârından pay almak demektir. Eğer banka faizli işlemlerden kâr ediyorsa, bu kârın bir kısmını almak caiz olmaz. Ancak soruda belirtildiği gibi banka kâr amacı gütmeyen ve ihracatı destekleyen bir kurum ise, faaliyetlerinin faizsiz ve İslami esaslara uygun olup olmadığı önemlidir. Faizsiz faaliyet varsa temettü almakta sakınca yoktur.
Günümüzde birçok İslami finans kurumu, faizsiz bankacılık prensiplerine göre çalışır. Eğer çalıştığınız banka bu prensiplere uyuyorsa, temettü almakta sorun yoktur. Aksi halde temettüden kaçınmak daha uygun olur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak çalışmanın karşılığı olan ücret ve primin helal olduğunu kabul eder. Temettü konusunda ise İslami bankacılık ilkelerine göre hareket eden alimler, faizsiz bankaların kâr payını caiz görürler. Ancak faizli bankaların kârından pay almak caiz değildir.
Sonuç
Özetle, maaş ve performans primi helaldir. Temettü ise bankanın faaliyetlerinin faizsiz olup olmamasına bağlıdır. Faizsiz bir yapıda ise temettü almak caizdir, aksi halde temettüden kaçınmak gerekir.
