Adağı Yapıp Yapmadığını Hatırlamamak
تفاصيل السؤال
"Yaklaşık 9,5 yıl önce üniversite sınavına girerken, sınav iyi geçerse diye adak adamıştım. Biraz takıntılı birisi olduğum için, 4 kere evimizin oradaki cami yardım toplarken 10 TL vereceğim diye, artı sekiz tartıcı çocuğa 50 kuruş vereceğim diye bir adak adadım. Birçok kez verdim belki ama sayamayıp unuttuğum için içim rahat etmedi. Aradan 9,5 sene geçti, belki hepsini verebildim belki veremedim emin olamıyorum. Para değer kaybetti 10 senede. Şimdi nasıl bu işin içinden çıkacağımı bilemedim. O yüzden danışmak istedim. Şimdiden ilginiz için teşekkür ediyorum."
Açıklama
Adak, belirli bir konuda Allah'a söz verip yerine getirmektir. Ancak unutulan veya hatırlanmayan adaklar konusunda İslam hukukunda kolaylık ve merhamet ön plandadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, adak yerine getirilmediği takdirde kefaret gerekir. Ancak adak yapılıp yapılmadığı veya yerine getirilip getirilmediği kesin olarak hatırlanmıyorsa, bu durumda kişi üzerine bir yük düşmez. Unutulan veya hatırlanmayan adaklar için kefaret gerekmez.
Deliller
Kur'an'da adakla ilgili genel hüküm şöyledir:
“Allah’a adaklarınızı yerine getirin.” (Kevser, 108/2)
Ancak, unutulan veya hatırlanmayan adaklar konusunda hadislerde kolaylık ve merhamet vurgulanır:
“Allah, kulunun unuttuğu veya zorla yaptığı şeylerden sorumlu değildir.” (Buhari, Edeb 72)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, adaklar Allah’a verilen sözlerdir ve yerine getirilmesi önemlidir. Ancak senin durumunda, 9,5 yıl gibi uzun bir süre geçmiş ve adakların tamamının verilip verilmediği kesin olarak bilinmemektedir. Hanefi fıkhına göre, kesin olarak yerine getirilmediği bilinen adaklar için kefaret gerekir. Fakat unutulan veya hatırlanmayan adaklar için kişi sorumlu tutulmaz. Bu, Allah’ın rahmetinin ve kolaylaştırmasının bir gereğidir.
Para değer kaybettiği için eski miktarı aynen vermek zorunda değilsin. Günümüzdeki karşılığıyla vermek yeterlidir. Eğer iç huzurun için bir şey yapmak istersen, o miktar kadar sadaka vermen sevap olur, ancak bu zorunlu değildir.
Takıntı ve şüpheler insanı zorlayabilir; bu durumda İslam’ın kolaylık prensibini hatırlamak önemlidir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız, müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz.” (Buhari, Edeb 69)
Bu nedenle, kesin bilgi olmadan kendini zorlamamalısın. Eğer istersen, gönlün rahat etsin diye sadaka verebilirsin, ama bu farz değildir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde, unutulan adaklar için sorumluluk yoktur. Hanbeli mezhebi de bu konuda kolaylık sağlar. Dolayısıyla mezhepler arasında bu konuda ihtilaf yoktur.
Sonuç
Unutulan veya hatırlanmayan adaklar için kefaret gerekmez. İç huzurun için günümüzdeki değeriyle sadaka vermen yeterlidir. Kendini zorlamadan, Allah’ın rahmetine güvenerek hayatına devam etmelisin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
