Zilhicce'nin On’undan Sonra Tırnak ve Saç Kesmeme Mevzusu
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Kurban ve bayram konusunu okurken bir meseleye takıldım. Kurban kesmeye niyetlenen mükellefin, Zilhicce ayının on gününde tırnaklarından ve kıllarından almaması müstehab mıdır? Fakat kendi tırnak ve kıllarından mı yoksa kurban hayvanın mı çıkaramadım? Araştırdığım kitapların bazılarını ve düşüncemi madde halinde arz edeyim.
1- Merhum Ömer Nasuhi Bilmen hoca efendi’nin ilmihal kitabında bayram konusunda şu geçiyor:
"Kurban kesecek kimse, tırnaklarını ve başının saçlarını kesmeyi te'hîr eder. Bu menduptur. Fakat bu te'hîr keraheti celbedecek bir müddetle olmamalıdır. Bu müddetin âzâmî haddi ise kırk gündür." ("tırnaklarını" ve "başının saçlarını" derken, kurban kesecek kimseye atfediliyor. Üstelik " mekruh olan âzâmî 40 gün" insanla alakalıdır. Kurban hayvanda mevzu bahis değil. İbni Abidin Reddul Muhtar’da da böyledir.)
2- Halebî Sagîr`in Arapça metninde " ve yendubu limen erade en yudahhiye te'hîru taklimil ezfâri ve halkir ra'si." geçiyor. (Burda da kurban kesmek isteyenle alakalı olduğunu anlıyorum, çünkü taklîmul ezfâri ve halkur ra'si kurbana atfedilmiyor."men erade en yudahhiye" kastediliyor.)
3- Müslim şerhinde bunun hikmeti izah edilirken, muhrime benzetiliyor ve cehennemden azad olmak için vücudun bütün uzuvlarının kemal üzere kalmasıdır, deniliyor. Başka Müslim şerhinde "Muhrime benzemek için" sözü tenkid ediliyor. (hasil-i kelam, bu tartışmalar insanla alakalıdır, hayvanla değil.)
4- Öbür yandan ama sahih-i müslim'de "kurban kesmek isteyerek zilhicce ayının onuna varan kimsenin hayvanın kılından veya tırnaklarından bir şey almasının yasaklanması babı" geçiyor. Bu kafamı karıştırdı. Burada açıkça izah edilirken, neden âlimlerimiz ibarelerde kurbanla alakalı olduğunu yazmıyorlar.
Bu yazılarımda hiçbir tenkide içeren niyetim yoktu. Gerçekten nasıl düşündüğümü yazdım. Yardımcı olabilirseniz mutlu olurum. Şimdi, zilhicce ayının on gününe giren, kurbanın tırnaklarından ve kıllarından mı almaması müstehab, yoksa kurban kesmek isteyenin mi?"
Açıklama
Zilhicce ayının onuncu gününden sonra kurban kesmeye niyetlenen kişinin tırnak ve saç kesimi ile ilgili müstehab ve mekruh olan durumlar tartışılmıştır. Bu konuda İslam alimleri, özellikle Hanefi mezhebi açısından insanın kendi tırnak ve saçlarından bahsetmektedirler, hayvanın tırnak veya kıllarından değil.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, Zilhicce ayının onuncu gününden itibaren kurban kesmeye niyet eden kimsenin, tırnaklarını ve saçlarını kesmeyi tehir etmesi (geciktirmesi) müstehabdır (yapılması sevap olan bir davranıştır). Ancak bu geciktirme kırk günü geçmemelidir. Bu hüküm kişinin kendi tırnak ve saçları içindir, kurban hayvanın tırnak ve kılları için böyle bir yasak veya müstehablık söz konusu değildir.
Deliller
"Ey iman edenler! Oruç size farz kılındığı gibi, sizden öncekilere de farz kılındı ki, umulur ki takvaya erersiniz." (Kur'an-ı Kerim, Bakara 2/183) - Bu ayet doğrudan tırnak ve saç kesimi ile ilgili olmasa da, ibadetlere riayet ve edebe işaret eder.
Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: "Hac ve umre sırasında muhrim olan kişi saçını ve tırnaklarını kesmez." (Sahih Müslim, Hac, 121)
İbni Abidin, Reddü’l-Muhtar’da belirtir ki: "Kurban kesmeye niyet eden kimse, Zilhicce'nin onuncu gününden sonra tırnak ve saç kesimini tehir etmelidir." (Reddü’l-Muhtar, c.3, s. 256)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, Zilhicce ayının onuncu gününden sonra kurban kesmeye niyet eden kimsenin, tırnak ve saç kesimini geciktirmesi müstehabdır. Bu, kişinin kurban ibadetine olan saygısını ve manevi hazırlığını artırır. Ancak bu geciktirme kırk günü geçmemelidir; aksi halde mekruh olur. Burada önemli olan kişinin kendi tırnak ve saçlarıdır. Kurban hayvanın tırnak veya kıllarından böyle bir yasak veya müstehablık söz konusu değildir. Çünkü hayvanın tırnak ve kıllarını kesmek, hayvanın bakımının bir parçasıdır ve ibadetle doğrudan ilişkili değildir.
Hadislerde "muhrim" yani ihrama giren kişinin saç ve tırnak kesmemesi emredilir. Kurban kesmeye niyetlenen kişi ihrama girmese de, bu sünnetten dolayı tırnak ve saç kesimini geciktirmesi tavsiye edilir. Bu, kişinin kendisini manevi olarak kurbana hazırlaması içindir. Ayrıca, bu geciktirme kişinin kurban ibadetine olan bağlılığını ve saygısını gösterir.
Kur'an ve hadislerde kurban hayvanının tırnak ve kıllarını kesmekle ilgili herhangi bir yasak veya tavsiye yoktur. Sahih Müslim’de geçen "kurban kesmek isteyerek Zilhicce ayının onuna varan kimsenin hayvanın kılından veya tırnaklarından bir şey almasının yasaklanması" ifadesi, metin bütünlüğü ve alimlerin yorumları dikkate alındığında, kişinin kendi tırnak ve kıllarını kastetmektedir. Bu konuda alimler arasında ihtilaf yoktur ve hayvanın tırnak ve kıllarından bahsedilmemektedir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, kurban kesmeye niyet eden kişinin tırnak ve saç kesimini geciktirmesi müstehabdır. Malikiler ise bu konuda daha ziyade ihram ile ilgili hükümlere atıfta bulunurlar. Ancak genel olarak, hayvanın tırnak ve kıllarından kesmekle ilgili böyle bir yasak veya müstehablık yoktur. Müslim şerhlerinde geçen "muhrime benzetmek" ifadesi, kişinin ihram halindeki davranışlarına benzetme yapılarak açıklanır, bu da insanın kendi tırnak ve saçları içindir.
Sonuç
Özetle, Zilhicce'nin onuncu gününden sonra kurban kesmeye niyet eden kişi, tırnak ve saçlarını kesmeyi geciktirmelidir; bu kendi tırnak ve saçları için geçerlidir. Kurban hayvanının tırnak ve kıllarından böyle bir yasak veya müstehablık yoktur. Bu davranış, kurban ibadetine manevi bir hazırlık ve saygı ifadesidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
