Zekâtın Kazası Olur mu?

Açıklama

Zekât, İslam'ın beş şartından biridir ve malın belirli bir miktarına (nisaba) ulaşması halinde ödenmesi farzdır. Kazası, yani geçmişte ödenmemiş zekâtın sonradan ödenip ödenmeyeceği konusu, fıkıh kitaplarında tartışılan önemli bir meseledir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, zekâtın kazası vardır. Yani geçmişte zekât vermemiş olmak, borçlu olduğu anlamına gelir ve bu zekât sonradan ödenmelidir. Eğer geçmişte zekât vermeye müsait malınız olmuşsa ve zekât vermemişseniz, o malın zekâtını sonradan vermeniz gerekir.

Deliller

Zekâtın farz oluşu Kur'an ve sünnette açıkça belirtilmiştir. Kazası konusunda ise genel olarak Allah'ın emrini yerine getirmemenin sorumluluğu esas alınır.

“Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin.” (Bakara, 2:43)

“Mallarınızda zekât verin.” (Tevbe, 9:103)

Hz. Peygamber (sav) de zekâtın farz olduğunu ve ihmalkarların sorumlu tutulacağını bildirmiştir. Bu sorumluluk, geçmişte verilmemiş zekâtı da kapsar.

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, zekâtın kazası olması, geçmişte zekât vermemiş olmanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Eğer elinizde zekât nisabına ulaşan altın, para veya diğer mallar olmuş ve zekâtını vermemişseniz, bu zekâtı sonradan ödemelisiniz. Ancak bu, geçmişteki malların aynısını vermek anlamına gelmez; o zamanki malın değeri üzerinden hesaplama yapılır.

Örneğin, geçmişte 85 gram altınınız olmuş ve zekâtını vermemişseniz, bugün altının o zamanki değerini hesaplayarak o miktar üzerinden zekâtınızı ödersiniz. Eğer o mal artık sizde yoksa bile, o dönemdeki mal üzerinden zekât borcunuz devam eder.

Bu konuda kolaylaştırıcı olmak gerekir; zorlaştırmak İslam'ın ruhuna aykırıdır. Eğer geçmişte zekât vermemişseniz, niyet edip hesaplayarak ve imkanınız ölçüsünde ödemek en doğrusudur.

Diğer Görüşler

Diğer mezhepler de genel olarak zekâtın kazasının olduğunu kabul eder. Şafii mezhebi de geçmişte verilmemiş zekâtın sonradan ödenmesini farz görür. Malikî ve Hanbelî mezheplerinde de benzer görüşler mevcuttur. Ancak bazı alimler, geçmişteki malın artık elde olmaması durumunda zekâtın kazasının farz olmayabileceğini belirtmişlerdir; fakat bu görüşler azınlıktadır.

Sonuç

Özetle, zekâtın kazası vardır ve geçmişte verilmemiş zekât borcu sonradan ödenmelidir. Bu konuda samimi niyetle hesaplama yapıp, imkan ölçüsünde ödeme yapmak İslam'ın kolaylaştırma prensibine uygundur.