Zekât sadece nakit olarak mı verilmelidir?

Açıklama

Zekât, İslam'ın beş şartından biri olup, malın belirli bir kısmının ihtiyaç sahiplerine verilmesidir. Zekât genellikle nakit veya mal olarak verilir, ancak zekâtın hangi şekillerde verilebileceği konusu fıkıh kitaplarında detaylıca ele alınmıştır.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, zekât sadece nakit para olarak verilmek zorunda değildir. Zekât, zekât verilmesi vacip olan malın türüne göre farklı şekillerde verilebilir. Eğer zekâtı verilmesi gereken mal nakit ise, zekât da nakit olarak verilir. Ancak paranın karşılığı olan gayrimenkul gibi mallar doğrudan zekât olarak verilmez; bunun yerine paraya çevrilip zekât verilmesi gerekir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekâtın maldan verilmesi emredilmiştir:

“Mallarınızda, onda bir oranında zekât vardır...” (Tevbe, 9/103)

Hz. Peygamber (s.a.v) de zekâtın mal üzerinden verilmesi gerektiğini belirtmiştir:

“Her yıl Ramazan ayında, altın ve gümüşün zekâtını veriniz.” (Buhari, Zekât, 1)

Detaylı Açıklama

Zekât, malın türüne göre farklı şekillerde verilir. Nakit para zekâtı, doğrudan para olarak verilir. Ancak gayrimenkul gibi taşınmaz malların zekâtı, o malın kendisinden değil, onun değerinden hesaplanan zekât miktarının parayla verilmesi gerekir. Çünkü gayrimenkul, Hanefi mezhebine göre zekâtın verildiği mal türleri arasında değildir. Zekât, genellikle ticaret malları, altın, gümüş, tarım ürünleri ve hayvanlar üzerinden hesaplanır.

Bir daire veya başka bir gayrimenkulü doğrudan fakire vermek zekât hükmünde olmaz. Ancak o gayrimenkul satılıp elde edilen paranın zekâtı verilirse, bu geçerlidir. Böylece zekât, ihtiyaç sahibine gerçek anlamda fayda sağlar ve malın zekâtı doğru şekilde yerine getirilmiş olur.

Günümüzde, özellikle Türkiye gibi ülkelerde, nakit para ile zekât vermek en pratik ve yaygın yöntemdir. Ancak mal karşılığı zekât vermek isteyenler, malı önce paraya çevirmeli ve zekât miktarını hesaplayarak vermelidir.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüş hakimdir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de gayrimenkulün kendisi zekât olarak verilmez. Malikilerde ise bazı istisnalar olabilir, ancak genel kural aynıdır: Zekât, malın türüne göre hesaplanır ve genellikle nakde çevrilerek verilir.

Sonuç

Değerli Müslüman, zekâtı doğrudan gayrimenkul olarak vermek Hanefi mezhebine göre uygun değildir. Gayrimenkul önce satılarak paraya çevrilmeli ve zekât miktarı bu para üzerinden verilmelidir. Böylece zekâtın hikmeti ve şer'i hükmü korunmuş olur.