Zekat Konusunda Tavsiyeler
Sorunun Detayı
"Saygıdeğer hocam müsaadenizle zekat ile ilgili bir sualim olacak. Ben kamu kurumunda çalışıyorum. Kazandığım paradan tasarruf edip ev almak amacıyla bir miktar para biriktirmişim. Biriktirmiş olduğum parada ev almaya yetecek kadar değil. Kredi işine de haram olduğundan bulaşmamaya çalışıyorum. Bu yüzden ev alacak kadar param olmadığından ve paranın yastık altında yatmasından daha hayırlı olur diye eş dosta ihtiyaçlarını karşılamaları için borç olarak vermişim. Geri kalan kısmı ile de ticaret yapmak amacı ile bir mal alınmış durumda. Neticede nakit olarak param yok fakat alacağım var. Bu paraya zekat düşer mi? Aldığım mal için de zekat vermem gerekiyor mu? Zekatı verirken zekat olduğunu belirtmemiz lazım mı? Ya da hayır kurumlarına bağış yapsak mesela Kimse yokmu derneği aracılığı ile somaliye ya da başka bir ülkeye kredi kartı ile yollayabilir miyiz? Öncelikle akrabalar gelir fakat şimdi somalide açlık çeken insanlar var. Onları tercih etsek mi yoksa akrabalar mı önce gelir? Biraz uzattım fakat konunun tam anlaşılması amacıyla bu kadar uzattım. Şimdiden hakkınızı helal edin. ALLAH RAZI OLSUN."
Açıklama
Zekat, İslam'ın beş şartından biri olup, belirli mal ve paranın üzerinden nisap miktarına ulaşınca verilmesi farz olan bir ibadettir. Zekat, malın bereketlenmesi ve toplumdaki ihtiyaç sahiplerine yardım amacı taşır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir yıl (hesap yılı) boyunca elinizde bulunan ve nisap miktarına ulaşan para, ticaret malı ve alacaklar zekata tabidir. Yastık altında duran para da zekat vermeyi gerektirir. Zekat verirken "zekat" olduğunu belirtmek şart değildir ancak niyet önemlidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekatın farz oluşu ve ihtiyaç sahiplerine verilmesi emredilmiştir:
"Namazı dosdoğru kılın, zekatı verin." (Bakara, 2/43)
"Mallarınızda zekat verin ki, yeryüzünde sizin için bereket olsun." (Taha, 20/132)
Hz. Peygamber (sav) de zekatın maldan verilmesi gerektiğini belirtmiştir:
"Mallarınızda zekat verin. Kim zekat verirse, Allah onun malını artırır." (Buhari, Zekat 1)
Detaylı Açıklama
Kardeşim, biriktirdiğiniz para eğer bir yıl boyunca sizin elinizde kaldı ve nisap miktarına (yaklaşık 85 gram altın veya karşılığı) ulaştıysa, bu paradan zekat vermeniz gerekir. Yastık altında duran para da zekatın kapsamındadır. Borç olarak verdiğiniz paralar ise alacak olarak sizin üzerinizdeyse, bu alacaklar da zekata tabidir ancak alacağınızın kesin ve tahsil edilebilir olması gerekir. Ticaret için aldığınız mallar da zekat vermeniz gereken mallardandır. Ticaret mallarının zekatı genellikle %2,5 (1/40) oranındadır.
Zekat verirken niyet etmek yeterlidir, bunu sözlü olarak belirtmek zorunlu değildir. Zekatı doğrudan ihtiyaç sahiplerine vermek en faziletlisidir. Ancak güvenilir hayır kurumları aracılığıyla da zekatınızı ulaştırabilirsiniz. Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı gibi resmi kurumların zekat toplama ve dağıtma faaliyetleri güvenilir ve tavsiye edilir.
İhtiyaç sahipleri konusunda ise, öncelik akrabalara verilmelidir. Çünkü akraba yardımı hem zekat hem de sadaka açısından daha faziletlidir. Ancak eğer akrabalarınızın durumu iyiyse ve başka bölgelerde açlık gibi ciddi ihtiyaçlar varsa, oradaki muhtaçlara da zekat verebilirsiniz. Bu konuda dengeyi gözetmek ve imkanlar ölçüsünde her iki gruba da destek olmak hayırlıdır.
Kredi kartı ile yurt dışına zekat göndermek mümkündür, ancak bu işlemin güvenilir ve şeffaf bir kurum aracılığıyla yapılması önemlidir. "Kimse Yok Mu" gibi tanınmış yardım kuruluşları bu konuda yardımcı olabilir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde ticaret malları ve elde tutulan paranın zekata tabi olduğu kabul edilir. Ancak Hanbeli mezhebinde bazı farklılıklar olabilir; örneğin alacakların zekata tabi olması konusunda ihtilaf vardır. Bu nedenle mezhebinize göre detaylı bilgi almak faydalı olur.
Sonuç
Özetle, elinizde bir yıl boyunca kalan ve nisap miktarına ulaşan para, alacaklar ve ticaret malları zekata tabidir. Zekatı verirken niyet etmek yeterlidir. Öncelikle akrabalara, sonra diğer muhtaçlara yardım etmek daha faziletlidir. Güvenilir hayır kurumları aracılığıyla da zekatınızı ulaştırabilirsiniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
