Zekat hesaplama
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Hocam eşimin mehiri olan 160 gr altını vardı. 2011 yılı 1.ayında yılını doldurdu, fakat borcum olduğu için o zaman ödeyemedim. Geçen ay 200 tl biriktirdim onu verdim nasip olursa bu ay da kalanını verecem. Fakat bu zekatımın tamamını hesaplarken 2011 yılı Ocak ayını mı, geçen ayı mı yoksa bu ayın mı, 22 ayar altın satış fiyatını mı baz alarak hesaplayacağım? Bir de vereceğim kişiye verdiğim paranın zekatım olduğunu belirtmek zorunda mıyım ve vakıflara zekat verebilir miyim?"
Açıklama
Zekat, belirli mal varlıkları üzerinden yıl sonunda hesaplanan ve fakirlere verilmesi farz olan mali ibadettir. Altın gibi kıymetli madenlerin zekatı, nisab miktarına ulaştığında ve üzerinden bir yıl geçtiğinde verilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, altının zekatı, altının üzerinden bir yıl (hilal) geçtiğinde ve nisab miktarına ulaştığında %2,5 oranında verilmelidir. Zekat hesaplamasında, zekatın verileceği yılın altın fiyatı esas alınır. Borç nedeniyle zekatın tamamı verilemese bile, borçtan önceki yılın fiyatıyla hesaplama yapılır ve kalan kısım sonraki yılın fiyatıyla hesaplanabilir. Zekat verirken niyet etmek ve zekat olduğunu belirtmek sünnettir, ancak zorunlu değildir. Zekat, İslam'ın kabul ettiği vakıflara verilebilir.
Deliller
Zekatın farz oluşu Kur'an'da ve hadislerde açıkça belirtilmiştir:
“Namazı dosdoğru kılın, zekatı verin.” (Kur'an, Bakara, 2/43)
“Mallarınızda zekat verin ki temizlenip arınasınız.” (Kur'an, Tevbe, 9/103)
“Altın ve gümüşü biriktiren kimse, bunların zekatını versin.” (Hadis, Buhari, Zekat 3)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, altının zekatı hesaplanırken, altının üzerinden tam bir yıl geçmesi gerekir. Bu yıl, altının senelik olarak elde tutulduğu süredir. Siz altının zekatını 2011 yılı Ocak ayında hesaplamışsınız ve o zaman borcunuz nedeniyle verememişsiniz. Bu durumda zekat borcunuz o yıldan itibaren doğmuştur ve o yılın altın fiyatı ile hesaplanması gerekir. Ancak siz borcunuzu taksitlerle ödüyorsunuz, bu durumda her taksit ödendiğinde o anki altın fiyatı üzerinden zekatınızın bir kısmı ödenmiş sayılır. Yani 2011 yılındaki altın fiyatı ile hesapladığınız toplam zekat tutarını, ödediğiniz miktar kadar düşürüp, kalanını güncel fiyatlarla hesaplayabilirsiniz.
Zekat hesaplamasında, altının ayarı da önemlidir. 22 ayar altın, saf altına göre biraz daha az değerli olduğundan, fiyat hesaplamasında 22 ayar altının piyasa satış fiyatı baz alınmalıdır.
Zekat verirken, verdiğiniz kişinin veya kurumun fakir, muhtaç veya zekat almaya uygun olması gerekir. Zekat verdiğiniz kişiye bunun zekat olduğunu belirtmek sünnettir, böylece onlar da zekatın sevabını bilir ve harcamalarında dikkat ederler. Ancak zorunlu değildir.
Vakıflara zekat verilmesi Hanefi mezhebine göre caizdir, özellikle vakıf fakir ve muhtaçlara hizmet ediyorsa. Ancak vakfın zekatın şartlarına uygun olarak fakirlere hizmet ettiğinden emin olunmalıdır.
Diğer Görüşler
Şafii mezhebi de benzer şekilde zekatın üzerinden bir yıl geçmesini şart koşar ve altının fiyatı üzerinden hesaplamayı önerir. Malın değerinin tespiti ve borç durumu konusunda bazı küçük farklılıklar olabilir ancak temel hüküm aynıdır.
Sonuç
Özetle, zekatınızı 2011 yılındaki altın fiyatı üzerinden hesaplayıp, o yıldan itibaren borcunuzun kalanını güncel fiyatlarla ödeyebilirsiniz. Zekat verdiğiniz kişiye niyetinizi belirtmek iyi olur. Zekatınızı güvenilir vakıflara da verebilirsiniz.
