Yolda Bulduğu Parayı Harcayan Adam
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Sohbetlerinizi severek izliyoruz. Allah sizlerden razı olsun. Ümmeti Muhammed’in başından ayırmasın Rabbim sizin gibi yol göstericileri. Ben bundan 1,5 sene evvel bir dolandırıcılık olayı yaşadım. Kapıma gelen 2 arkadaş, hediye çeklerinden ve benim çekeceğim, içinde parfüm, fön makinesi tarzı hediyeleri olan çekleri tanıttılar ben de çektim ve 60 liralık parfüm setini 20 liraya aldım. Daha sonra ben istersem 300 lira farkla bir 4 çekirdekli güzel laptop kazanabileceğimi ve laptop hediye çekinin ellerinde hazır bulunduğunu ve istersem bunu bana vereceklerini bütün bunların da aramızda kalacağını, kazandığım laptopun da gün içerisinde tarafıma ulaştırılacağını söylediler. Firma adreslerini telefon numaralarını verdiler ben de yeni uyanmıştım, inandım. Bu insanlara verdim 300 lirayı. Ne telefona cevap veren var ne de öyle bir adres ne de gelip giden. Asıl soruya geleyim aradan 6 ay falan geçti. Otogardayım, Tekirdağ’a gideceğim servis araçlarının yer aldığı bir yerde kimse yok etrafta bir baktım zarf. İçini açtım saydım tamı tamına 300 lira 10 dakika bekledim gelen giden yok. Götürüp garaj amirliğine verecektim ki içimden bir ses ; "Sen bu parayı dolandırıcılara kaptırmıştın zamanında Allah da sana geri gönderdi. O’nun sevgili kuluymuşsun hem garaj amirliğine göndersen ne olacak bir güzel cebe atar bu adamlar sen al bu parayı " şeklinde bir ses geldi içimden. Ben de cebe attım harcadım bir güzel. (harcadım derken harama falan yatırmadım) Sonradan içimi kemirip durdu bu para mevzu acaba haram mı yedim diye sizce doğru mu bu yaptığım yanlışsa nasıl bir çıkar yol bulunur hocam? Çıkmazdayım yardım edin. Allah’a emanet olun"
Açıklama
Yolda bulunan paranın hükmü, İslam fıkhında önemli bir konudur. Bulunan malın sahibinin aranması, hakkaniyet ve helal kazanç açısından değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, yolda bulunan para veya eşya sahibine ulaştırılmaya çalışılmalıdır. Eğer sahibine ulaşmak mümkün değilse ve belirli bir süre beklenip ilan edilirse, bu malın sahibi çıkmazsa bulanın malı olur. Ancak bulduğu parayı hemen harcamak doğru değildir. Öncelikle sahibine ulaşmak için gayret gösterilmeli, ilan edilmeli ve makul bir süre beklenmelidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de mal ve mülkün hak sahibine ait olduğu vurgulanır:
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin; ancak karşılıklı rızaya dayanan ticaret müstesnadır." (Nisa, 4/29)
Hz. Peygamber (s.a.v) de buluntu malların sahibine ulaştırılması gerektiğini belirtmiştir:
"Kim bir mal bulursa, onu sahibine vermeye çalışsın." (Buhari, Edeb 87)
Detaylı Açıklama
Değerli kardeşim, yaşadığınız dolandırıcılık olayı üzücüdür ve bu tür durumlarda dikkatli olmak gerekir. Bulduğunuz 300 lirayı hemen harcamanız doğru değildir. Çünkü bu para, sizin değil, aslında kaybeden kişinin hakkıdır. İslam'da mal sahibinin hakkını korumak esastır. Bulunan malı en azından makul bir süre (genellikle 1 yıl) ilan ederek sahibinin çıkması beklenir. Sahibine ulaşılmazsa, bulanın malı olur. Ancak siz parayı bulduğunuzda hemen harcamışsınız, bu durumda yapmanız gereken, harcadığınız miktar kadar bir sadaka vermek veya benzer bir hayır işinde bulunmaktır. Bu, haksız yere harcanan malın kefaretidir ve kalbinizi rahatlatır.
Bu süreçte, Allah’ın rahmetine sığınarak tevbe etmek, bundan sonra dikkatli olmak ve benzer durumlarda mal sahibini aramak önemlidir. Ayrıca, dolandırıcılık gibi durumlarda resmi mercilere başvurmak ve dikkatli olmak gerekir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, bulunan malın sahibine ulaştırılması esastır. Mal sahibine ulaşılamazsa belirli bir süre beklenir ve sonra bulanın olur. Ancak hemen harcamak caiz değildir. Malı harcayan kişi, harcadığı miktar kadar kefaret vermelidir.
Sonuç
Bulduğunuz parayı hemen harcamak uygun değildir. Sahibine ulaşmak için gayret gösterilmeli, ulaşılmazsa makul bir süre beklenmelidir. Harcadıysanız, harcadığınız miktar kadar sadaka vermeniz kalbinizi rahatlatır ve sorumluluğunuzu yerine getirmenize yardımcı olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
