Yetime ve Kardeşe Zekat Verilmesi
Sorunun Detayı
"Eşim yetim olan bir kızın çeyizi için bir başkasının ben karşılarım sözüne istinaden kendi üzerine kaşık-çatal-bıçak seti aldı, ancak kişi sözünde durmadı. Zekatımızdan bu meblağı biz ödeyebilir miyiz?
Kardeşim annemle birlikte aynı evde yaşıyorlar. Aynı evi paylaştıkları için kardeşime vereceğim zekatla alınmış gıda ve benzeri hizmetlerden annem de istifade etmiş olacak. Bu durumda kardeşime zekat verebilir miyim?
Selamünaleyküm. Yetim olmak, zekât almak için yeterli değildir. Yetim ve fakir ise zekât alabilir. Zekâtınız o kız için fakirlik şartı da uyuyorsa verilebilir. Kardeşinize de zekât verebilirsiniz. Onun annenize harcamış olmasında sakınca yoktur. Sizin zekâtınızın onun eline geçmesinden sonra onun elinde iken zekât niteliği de bitmiş olmaktadır.
Allah’a emanet olunuz."
Açıklama
Zekat, İslam'da malın temizlenmesi ve ihtiyaç sahiplerine yardım amacıyla verilen farz ibadettir. Zekat verilecek kimseler arasında fakir ve muhtaç olanlar bulunur; yetim olmak tek başına zekat almaya yeterli değildir, fakirlik şartı da aranır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, zekat sadece fakir ve muhtaç kimselere verilir. Yetim olmak zekat almaya tek başına yeterli değildir; ancak yetim fakir ise zekat verilebilir. Kardeşinize zekat verebilirsiniz, aynı evde annenizin de ondan faydalanması zekatın hükmünü bozmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekatın kimlere verileceği açıkça belirtilmiştir:
"Zekât, yalnızca fakirler, miskinler, zekât toplayıcıları, kalpleri İslam'a ısındırılacaklar, köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar içindir." (Tevbe, 9:60)
Hz. Peygamber (sav) de fakirlik ve muhtaçlık şartını vurgulamıştır.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, eşinizin yetim olan kız çocuğu için bir başkasının çeyiz eşyalarını karşılama sözü vermesi güzel bir niyettir ancak sözünde durmaması durumunda, siz kendi zekatınızdan bu meblağı karşılayabilirsiniz. Çünkü zekat, ihtiyaç sahiplerine verilir ve bu tür ihtiyaçların karşılanması zekatın amacına uygundur.
Kardeşinize zekat vermeniz ise mümkündür. Aynı evde annenizin de kardeşinizin zekatından faydalanması, zekatın hükmünü etkilemez. Çünkü zekat, verildiği kişinin eline geçtikten sonra onun malı olur ve nasıl harcarsa o onun hakkıdır. Bu durum, zekatın hükmünü bozmaz.
Ancak zekat verirken, kişinin gerçekten fakir veya muhtaç olması önemlidir. Zekatın amacı, malı temizlemek ve ihtiyaç sahiplerine destek olmaktır. Bu nedenle, zekat verirken bu şartlara dikkat etmek gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak fakirlik şartını arar. Şafii ve Malik mezhepleri de yetimlerin ancak fakir olmaları halinde zekat alabileceklerini belirtirler. Hanbeli mezhebinde de benzer anlayış hakimdir.
Sonuç
Özetle, yetim olan kişinin fakir olması halinde zekat verilebilir. Kardeşinize zekat verebilirsiniz; annenizin aynı evde yaşaması ve ondan faydalanması zekatın hükmünü bozmaz. Zekat verirken fakirlik şartına dikkat ediniz.
