Yerde bulduğum parayla bir şey aldım, ne yapmalıyım?
Sorunun Detayı
"Geçen hafta yerde 5 lira gördüm. Normalde almamamız gerekir ama ben birinin haksız yere harcamasındansa hayra harcama niyetiyle aldım. Eve geldim, küçük hayır kumbarasını yerinde bulamadım. Zaten evden çıkacaktım, çıktım. Aynı gün içerisinde parayı marketin önünde peçete satan kadını görünce ona vermeye niyetlendim ve ona doğru yürüdüm. Kafamda parayı bırakıp uzaklaşmak varken ben o parayı bırakıp alışkanlık sebebiyle bir peçete aldım. Acelem vardı ve akşam vaktiydi. Uzaklaştıktan sonra geri götürmeyi düşündüm fakat kadını bir daha görmedim. Peçete hala çantamda, kullanamıyorum. Kimin hakkı bilmiyorum. En başından beri bu yaptığım yanlış mı, ne yapmalıyım?"
Açıklama
Yerde bulunan paranın alınması ve kullanılması, İslam hukukunda önemli bir konudur. Bulunan malın sahibine ulaştırılması veya hakkının gözetilmesi gerekir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre yerde bulunan para veya eşya, sahibine ulaştırılmak üzere emanete alınmalı, sahibini bulmak mümkün değilse belirli bir süre beklenmelidir. Eğer malın gerçek sahibi ortaya çıkmazsa, mal helal olarak kullanılabilir. Ancak malı sahibinden izinsiz kullanmak veya harcamak caiz değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de mal ve mülk konusunda adalet ve hakkaniyet vurgulanır:
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yollarla yemeyin; ancak karşılıklı rızaya dayanan ticaret olsun." (Nisa, 4/29)
Hz. Peygamber (sav) de emanetin önemini şöyle belirtmiştir:
"Emanete hıyanet edenler kıyamet gününde Allah'ın gazabına uğrayacaklardır." (Buhari, Emanet, 2)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, yerde bulduğunuz para, başkasına ait olabilir ve onun hakkını gözetmek gerekir. Bulunan malı hemen harcamak doğru değildir. Öncelikle malı emanete almalı, sahibini aramalı veya bulmaya çalışmalısınız. Eğer kısa sürede sahibine ulaştırmak mümkün değilse, belirli bir süre (Hanefi mezhebine göre genellikle 1 yıl) beklemek gerekir. Bu süre sonunda sahip çıkmazsa mal helal olur.
Sizin durumunuzda, parayı alıp hemen harcamışsınız, ancak niyetiniz hayra harcamak olmuş. Bu niyet güzel olmakla birlikte, mal sahibinin hakkını gözetmek esastır. Peçete almanız, parayı doğrudan harcamanız anlamına gelir ve bu durumda mal sahibinin hakkı zedelenmiş olur.
Şimdi yapmanız gereken, peçeteyi kullanmamak ve paranın değerini bir hayır kurumuna veya fakirlere vermektir. Böylece mal sahibine ulaşmasa da hakkı gözetilmiş olur. Ayrıca, bundan sonra yerde bulduğunuz parayı hemen harcamamak, sahibini aramak veya güvenilir bir yere teslim etmek daha uygundur.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer hükümler vardır. Şafii mezhebi de malın sahibini bulmaya çalışmayı ve beklemeyi şart koşar. Malikî ve Hanbeli mezhepleri de malın sahibine ulaşması için gayret gösterilmesini önemser. Genel olarak İslam alimleri, mal sahibinin hakkını korumayı öncelikli görür.
Sonuç
Yerde bulunan parayı hemen harcamak doğru değildir. Sahibini aramak, bulamazsanız belirli süre beklemek gerekir. Siz peçeteyi kullanmayıp parasını hayır için vermelisiniz. Gelecekte benzer durumlarda mal sahibinin hakkını gözetmek için dikkatli olunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
