Yaptığım İşte Faizin Yeri
Sorunun Detayı
"Hizmet alan: Müşteri Hizmet veren: Üretici Organizatör: Biz Faaliyetimiz: Faaliyet gösterdiğimiz sektörde hizmet almak isteyen müşterileri bularak onlara daha önce anlaşmış olduğumuz üreticiler vasıtası ile hizmet verilmesini sağlıyor ve bu işin müşteri hizmetleri operasyonu ve diğer tüm operasyonunu da üstlenerek hizmet veriyoruz. Müşteri ve hizmet verecek üreticiyi bulduktan sonra aradan çekilmiyor, sürekli bir şekilde verilen hizmeti organize ediyor, kontrol ediyor ve sürekliliğini sağlıyoruz. Fatura işleyişi: Üretici faturasını bize kesiyor, hizmet alan müşteriye de faturasını biz kesiyoruz. Faaliyete örnek olarak, tekstil sektörünü verebiliriz. Perakende satıcısı büyük firmalara mal tedariki sağlayan, üreticileri bulup mal yaptıran ve bu malın kalitesinden sorumlu olan organizatör firmalar vardır. Örneğin; “büyük bir giyim firması” üreticiler ile muhatap olmaz, aracı firma ile iş yapar, malın her şeyinden aracı firma sorumludur, dolayısı ile tahsilât riski de aracı firmadadır. Üreticilerde aracı firma sayesinde iş alır, yani müşteri bulmuş olurlar. Bu durumda aracı firma üreticinin müşterisi konumuna gelmiş olur. Biz de bu örmekteki gibi aracı firmayız. Sorumuz: Bizim dışımızda birbirlerini bulan üretici ve müşterilerin aralarındaki bu ilişkiyi bozmadan devreye girmek istiyoruz. Birbirlerini bulmuşlar ve ticarete başlamışlar ama bizim iki tarafa da sağlayacağımız faydalar var: Sektör gereği ödeme vadeleri çok uzun ve tahsilât riski çok fazla. Biz bu durumda üretici adına tahsilât riski ve vadeyi üstlenerek işletmeye kısa vadede ödeme yapabiliriz ve buna mukabil müşteriye de uzun vade verebiliriz. Hizmetin sürekliliği ve kalitesi ile ilgili kadrolu personelimiz ile Müşteri hizmetleri hizmeti de vereceğiz. Hedeflenen gelir: Hizmet veren üreticinin tahsilât riskini üstleniyoruz, uzun ödeme vadesi vermesine rağmen sürekli geciken ödeme alma sorununu çözüyoruz ve müşterisine daha iyi hizmet vermesi için kadrolu personelimiz ile iki tarafa da destek vererek organize ediyoruz. Bunların karşılığı olarak komisyon alacağız. Müşteriden tahsilât yapamazsak risk bize ait olup üreticiye yansıtılmayacak. Biz bu durumda aracı olarak, üreticinin müşterisi, müşterinin de hizmet sağlayanı(Satıcısı) konumunda oluyoruz. Şuan ki faaliyetimizden farkı; müşteriyi biz bulmamış olacağız, bunun dışında diğer tüm organizasyon ve riskler üzerimizde olacak.Elde edilen gelirin faiz geliri olup olmaması konusunda sizlerin görüşlerini almak istiyoruz?"
Açıklama
Değerli Müslüman, sorunuz ticari faaliyetlerinizde aracı olarak üstlendiğiniz tahsilât riski ve ödeme vadeleriyle ilgili olup, bu durumun İslam hukukundaki faiz (riba) hükmü açısından değerlendirilmesini istemektedir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır ve ticari ilişkilerde faiz geliri elde etmek caiz değildir. Ancak, aracı olarak tahsilât riski üstlenip, hizmet karşılığı komisyon almak faiz anlamına gelmez. Eğer geliriniz, müşteriye sağlanan hizmet ve risk üstlenme karşılığı ise ve sabit, belirli bir faiz oranı üzerinden vade farkı talep edilmiyorsa, bu gelir faiz sayılmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık uyarılar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onlar, yaptıkları işte hüsrana uğramışlardır." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Altı şey vardır ki, Allah onları haram kılmıştır: ... faiz, ..." (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
İş modelinizde, aracı firma olarak üretici ve müşteri arasında organizasyon, kontrol ve tahsilât riskini üstleniyorsunuz. Bu kapsamda, müşteriye uzun vade sağlarken, üreticiye kısa vadede ödeme yapıyorsunuz. Burada önemli olan, gelirinizin niteliğidir. Eğer aldığınız ücret, hizmet karşılığı komisyon ise ve vade farkı veya faiz şeklinde ek kazanç talep etmiyorsanız, bu durum faiz kapsamında değerlendirilmez.
Ancak, eğer müşteriden tahsilâtı geciktirmek karşılığında sabit veya oranlı bir fazlalık talep ediyorsanız, bu faiz olur ve İslam’da yasaktır. Ödeme vadelerinin uzun olması ve tahsilât riskinin size ait olması, hizmetinizin bir parçası olarak kabul edilir ve bunun karşılığı makul bir komisyon alınabilir.
Bu tür işlemlerde şeffaflık ve sözleşme şartlarının açık olması önemlidir. Ayrıca, müşteriye ve üreticiye zarar vermeden, adil ve helal kazanç prensiplerine uygun hareket etmek gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak faiz konusunda katı tutum sergiler. Şafii ve Malikî mezheplerinde de benzer şekilde, hizmet karşılığı alınan komisyon faiz sayılmaz. Ancak, Hanbeli mezhebi bazı durumlarda vade farkını faiz olarak değerlendirebilir. Bu nedenle, faaliyetinizde faizden kaçınmak için sözleşmelerinizi dikkatli hazırlamalısınız.
Sonuç
Aracı olarak tahsilât riski üstlenip, hizmet karşılığı makul bir komisyon almanız faiz kapsamında değildir. Ancak, vade farkı veya sabit faiz talebinden kaçınmalısınız. İşinizi helal kazanç prensiplerine uygun şekilde yürütmeniz önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
