Yaptığı Hayrın Riya Olmasından Korkmak
Sorunun Detayı
"Hocam selamünaleyküm. 3-4 kız arkadaş bir araya geldik, el yapımı ürünleri kitap ayracı, çanta, rozet vs. yapıp sosyal medya (facebook-twitter) üzerinden ve şehirlerde tayin ettiğimiz üniversite sorumluluları ile birlikte satışa sunuyoruz. İHH ile yetimhane projesine ortak olduk. Ayrıyeten kişisel projemde var. 60-70 kişiyi sosyal medya üzerinden bir araya getirip yetimlerin yıllık masrafını karşılıyorum, 3 ondan 5 bundan. Ancak bunları çok fazla duyurarak yapıyoruz. Sağ elin verdiğini sol elin bilmemesini geçtik, yatırılan makbuzlara kadar paylaşıyoruz insanlar görsün diye. Niyetimiz güven kazanmak aslında, insanlar paranın nereye gittiğini bilsinler diye. Ama şeytanın vesvesesi olsa gerek, -ya da değil bilemiyorum, yapılan paylaşımların riya olabilme ihtimalini düşünüp endişelenmeye başladım. Yola çıkarken Allah rızasını gözettik, ancak çevremizdeki farklı niyetli insanların farklı yorumları can sıkıcı olmaya başladı. Sizin bakış açınız, yorumlarınız benim için önemli. Hocam nasıl yapalım. Sanırım vicdanen rahatlamaya ihtiyacım var. Şimdiden teşekkür ederim, Allah razı olsun."
Açıklama
Hayır işleri yaparken niyetin samimi olması ve riya (gösteriş) korkusunun yaşanması, müminlerin sıkça karşılaştığı manevi bir durumdur. Bu durumun İslam'daki yeri ve nasıl davranılması gerektiği önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, hayır işlerinde niyetin Allah rızası olması esastır. Riya korkusu, kişinin samimiyetini sorgulaması anlamına gelir ve bu durumda niyeti düzeltmek, gizliliği sağlamak ve Allah'tan yardım dilemek gerekir. Ancak yapılan hayrın duyurulması, insanların güvenini sağlamak amacıyla ise bu durum riya olmaz, bilakis sadaka ve hayır işlerinin şeffaflığıdır.
Deliller
Kur'an ve hadislerde niyetin önemi ve riya ile ilgili uyarılar bulunmaktadır:
"İnsan ancak niyet ettiği şey karşılığında mükafatlandırılır. Herkes için ancak niyet ettiği şey vardır." (Hadis-i Şerif, Buhari ve Müslim)
"Ey iman edenler! İyilikte ve takvada yardımlaşın, günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayın." (Kur'an, Maide 5/2)
"Kim amellerini insanlara gösterirse, onun karşılığı sadece insanlardan olur; Allah katında bir sevabı yoktur." (Hadis-i Şerif, Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, yaptığınız hayır işleri ve sosyal medya üzerinden yapılan duyurular, insanların güvenini sağlamak ve bağışların doğru yerlere ulaştığını göstermek amacıyla yapılmaktadır. Bu, riya değil, şeffaflık ve hesap verebilirliktir. Ancak niyetinizin sadece Allah rızası olması çok önemlidir. Riya korkusu, insanın kalbini kontrol etmesi ve niyetini sürekli yenilemesi ile aşılır. Allah, samimi niyetleri bilir ve karşılığını verir.
Bu tür hayır faaliyetlerinde, yapılan duyuruların amacı açıkça belirtilmeli, gösteriş için değil, güven sağlamak için yapıldığı vurgulanmalıdır. Ayrıca, kalbinizi temiz tutmak için gizli hayır yapmaya da önem verilebilir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) "En hayırlı sadaka, gizli verilen sadakadır" buyurmuştur (Hadis-i Şerif, Buhari).
Çevrenizdeki olumsuz yorumlar sizi üzmesin; önemli olan Allah'ın rızasını kazanmaktır. Vesveseye kapılmak yerine, niyetinizi tazeleyip, samimiyetle devam etmek en doğrusudur. Allah, kullarının niyetlerini en iyi bilendir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde niyetin önemine vurgu yapar. Şafii mezhebi de riya korkusunun kalbi temizlemek için bir vesile olduğunu belirtir. Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de niyetin samimiyeti esas alınır, yapılan hayrın duyurulması ise amacına göre değerlendirilir.
Sonuç
Yaptığınız hayır işlerinde niyetinizi sürekli Allah rızasına yöneltin, şeffaflığı güven için kullanın ve riya korkusunu samimiyetle aşmaya çalışın. Vesveselere kapılmadan, kalbinizi temiz tutarak hayırda devam edin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
