Verdiği Borcu Zekât Saymak

Açıklama

Verilen borcun zekât olarak sayılıp sayılmayacağı, zekâtın mahiyeti ve şartları açısından önemlidir. Zekât, İslam'da belirli mal ve paranın temizlenmesi ve ihtiyaç sahiplerine verilmesi gereken bir ibadettir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, verilen borçlar zekât yerine geçmez. Zekât, malın mülkiyetinden çıkarılıp ihtiyaç sahiplerine verilmelidir. Borç olarak verilen para, alacaklı tarafından geri alınması mümkün olan bir haktır ve zekâtın farz şartlarından biri olan maldan tam olarak çıkarma şartını sağlamaz.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekâtın verilme şekli ve kimlere verileceği açıkça belirtilmiştir:

"Mallarınızda, hakkı belirlenmiş bir pay vardır; yoksullara, düşkünlere, zekât toplayanlara, kalpleri İslam'a ısındırmak için olanlara, kölelere, borçlulara, Allah yolunda olanlara ve yolda kalmışlara..." (Tevbe, 9/60)

Burada borçlulara zekât verilebileceği belirtilse de bu, borcun zekât yerine geçmesi değil, borçlunun fakir olması halinde zekât verilmesidir. Borcun kendisi zekât hükmünde değildir.

Hadislerde de zekâtın maldan çıkarılması gerektiği vurgulanmıştır:

"Zekât, maldan çıkarılır." (Buhari, Zekât, 1)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, amcanızın oğlu ve yanınızda çalışan kişi için verdiğiniz 6000 TL ve 9000 TL borç, sizin malınızdan zekât olarak sayılmaz. Çünkü bu para onların mülkiyetindedir ve geri alınabilir bir borçtur. Zekât ise maldan çıkarılıp ihtiyaç sahiplerine verilmelidir. Eğer bu kişiler fakir ise, onlara doğrudan zekât vermeniz mümkündür. Ancak borç olarak verdiğiniz miktarı zekât olarak kabul etmek doğru değildir.

Bu durumda sizin 25.000 TL zekâtınız varsa, bunu doğrudan fakir ve muhtaç kimselere vermeniz gerekir. Borç verdiğiniz kişiler fakir ise, onlara zekât olarak yardım edebilirsiniz; ancak borç olarak verdiğiniz miktarı zekât yerine saymak caiz değildir.

Diğer Görüşler

Diğer mezhepler de genel olarak borcun zekât yerine geçmediği görüşündedir. Ancak bazı alimler, borçlu kişinin fakir olması ve borcun ödenmemesi ihtimali varsa, zekâtın borçluya verilmesini tavsiye ederler. Bu durumda borçlu kişi fakir ise, ona zekât verilmiş olur; ancak borcun zekât hükmünde olduğu anlamına gelmez.

Sonuç

Özetle, verdiğiniz borçları zekât olarak sayamazsınız. Zekâtınızı doğrudan ihtiyaç sahiplerine vermeniz gerekir. Borç verdiğiniz kişiler fakir ise, onlara doğrudan zekât verebilirsiniz.