Vaktinden Önce İşten Ayrılma
Sorunun Detayı
"Hocam bir iş yerinde yönetmelikler gereği haftada 45 saat çalışma esası olmasına rağmen amirler nadiren uyuyor. Uyarsa da bir kısım mühendis 40 saat çalışıp servislerle evlerine gidiyorlar. Size sorduğum bu konu hakkında değişik görüşler duyan ortalama 40-43 saat çalışıp başka servisle eve giden personel eğer diğerleri gibi yapmayı caiz görüyorsa ve aldığı parayı helal görüyorsa haram yemiş mi olur? Hocam sabah 8 akşam 5 çalışıldığında haftada 40 saat çalışılmış oluyor.Hocam çok kısa özet yazacağım. Bizim amirlerimiz fazla karışmıyor sadece iş yoğun olduğunda bazen karışıyor diğer zamanlar çok nadir söylüyor. Esas işi bu olan müdürlük yada yöneticilik ise karışmıyor yani hatalısınız diye uyarmıyor. Bu işi denetleyen esas birim hatalısınız demiyor. Bu durumda şirket bu işe bir şekilde izin veriyor, ya da müsamaha gösteriyor deyip kazanılan parayı helal kabul edebilir miyiz?"
Açıklama
İş yerinde çalışma saatlerinin belirlenmesi ve bu saatlere uyulması, hem işverenin hem de çalışanın hak ve sorumluluklarını ilgilendirir. Vaktinden önce işten ayrılmak, iş sözleşmesi ve çalışma kurallarına bağlı olarak değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, çalışanın iş sözleşmesine ve iş yerindeki kurallara riayet etmesi gerekir. Eğer işveren veya amirler çalışma saatlerinde esneklik gösteriyor ve bu durum resmi olarak onaylanıyorsa, çalışanın bu esnekliğe uyması caizdir. Ancak çalışanın aldığı ücretin helal olması için, yaptığı işin karşılığını hakkıyla vermesi gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de emek ve alın terinin karşılığının verilmesi emredilir:
"Allah, çalışanların emeklerinin karşılığını zayi etmez." (Kur'an, En'am, 6/132)
Hz. Peygamber (s.a.v) de işçinin emeğinin karşılığını tam ve zamanında vermeyi emretmiştir:
"İşçinin ücretini, işçi teri kurumadan veriniz." (Buhari, Edeb, 86)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, iş yerinde haftalık çalışma saatleri resmi olarak 45 saat ise ve amirler bu kurala nadiren uyuyorsa, bu durumun resmi ve yazılı bir onayı veya genel kabulü olması önemlidir. Eğer amirler ve işveren, 40-43 saat çalışma ve erken ayrılmaya müsamaha gösteriyor ve bunu denetleyen bir birim de itiraz etmiyorsa, bu esneklik bir nevi iş yerinde kabul görmüş sayılır. Bu durumda, çalışanlar da bu uygulamaya uyarak aldıkları ücreti helal kabul edebilirler. Ancak burada önemli olan, işverenin bu durumu açıkça kabul etmesi ve çalışanların iş sözleşmesi veya iş yeri kuralları çerçevesinde hareket etmesidir.
Çalışanların, iş yerinde belirlenen çalışma saatlerinden daha az çalışıp erken ayrılmaları ancak işverenin bilgisi ve onayı dahilindeyse, bu durum İslam açısından sakıncalı değildir. Aksi takdirde, işverenin hakkını zayi etmek ve haksız kazanç elde etmek olur ki bu da haramdır.
Günümüzde birçok iş yerinde esnek çalışma saatleri veya farklı servis düzenlemeleri olabilir. Önemli olan, çalışanın yaptığı işin karşılığını hakkıyla vermesi ve işverenle uyum içinde olmasıdır. "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız" hadisi ışığında, iş yerindeki mevcut uygulamaya uygun davranmak en doğrusudur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak iş sözleşmesine ve iş yerindeki kurallara uyulmasını şart koşar. Ancak bazı durumlarda, işverenin açıkça onaylamadığı erken ayrılmaların haram olduğu görüşü de mevcuttur. Bu nedenle, iş yerindeki uygulamanın resmi ve genel kabul görmüş olması önemlidir.
Sonuç
İş yerinde çalışma saatlerinde amirlerin ve işverenin müsamaha gösterdiği, denetleyen birimin itiraz etmediği durumlarda, erken ayrılan personelin aldığı ücreti helal kabul etmesi caizdir. Önemli olan, işverenle uyum içinde olmak ve hakkaniyetli davranmaktır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
