Vadeli Ödeme Yapmak
Sorunun Detayı
"Parası olan birisi ile ortak ticaret yapmak istiyorum. Para ondan malın alım satım tahsilât vs. işleri benden olacak; yani kar ortaklığı olacak. Ancak mal alındıktan sonra parası olan kişiye sana şu kadar kar deyip (karşılıklı anlaşarak) anaparası da dâhil vadeli ödeme (evrakla -çünkü malın satışı vadeli olacak ) yapılabilir mi? Yapılamaz ise nasıl bir yol izlenmelidir?"
Açıklama
Vadeli ödeme ile ortak ticaret yapmak, İslam hukukunda kar ve ortaklık esaslarına göre değerlendirilir. Bu tür ticari ortaklıklarda kar ve zarar paylaşımı, faizsiz ve şeffaf olmalıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ortaklıkta (şirkette) kar ve zarar ortaklar arasında önceden belirlenen oranlarda paylaşılır. Vadeli ödeme yapılması, eğer faiz (riba) unsuru içermezse ve taraflar arasında açıkça kar-zarar esasına göre anlaşma varsa caizdir. Ancak anaparanın vadeli olarak ödenmesi ve karın belirlenmesi, faiz unsuru taşımamalıdır.
Deliller
Kur'an ve hadislerde faiz yasaklanmış, ticaret ise helal kılınmıştır:
“Allah, ticareti helal, faizi haram kıldı.” (Bakara, 2:275)
“Ticaretiniz karşılıklı rızaya dayalı olduğu sürece helaldir.” (Hadis, Buhari ve Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, ortaklıkta para koyan ile iş yapanın hakları ve sorumlulukları net olmalıdır. Ortaklıkta anapara ve kar payı vadeli ödenebilir ancak bu ödeme faizli olmamalıdır. Örneğin, mal alım-satımı vadeli yapılabilir ve kar payı da bu vadeye göre hesaplanabilir. Burada önemli olan, kar payının sabit bir faiz oranı gibi değil, gerçek ticari kar üzerinden belirlenmesidir.
Vadeli ödeme için evrak kullanılması, ticaretin şeffaf ve kayıtlı yapılması açısından faydalıdır. Ancak evrakta belirtilen tutar, anapara ve kar payının toplamı olmalı, faiz unsuru içermemelidir. Eğer kar payı sabit ve garanti edilmişse, bu faiz sayılır ve caiz değildir.
Ortaklık sözleşmesi yazılı yapılmalı, kar-zarar oranları, ödeme vadeleri ve sorumluluklar açıkça belirtilmelidir. Böylece taraflar arasında anlaşmazlık çıkması önlenir ve İslam hukukuna uygun bir ticaret gerçekleşir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde faizsiz ortaklıklar caizdir. Ancak bazı alimler, vadeli ödemelerde kar payının garanti edilmesini faiz olarak görürler. Bu nedenle kar payının ticari riskle bağlantılı olması önemlidir.
Sonuç
Özetle, vadeli ödeme ile ortak ticaret yapılabilir ancak kar payı faizsiz ve gerçek ticari kar üzerinden olmalıdır. Anapara ve kar payı vadeli ödenebilir, evrakla kayıt altına alınabilir. Sözleşme açık ve şeffaf olmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
