Türklükle övünmek doğru mu?
Sorunun Detayı
"Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem birçok hadisinde 'asabiyet' hakkında ağır ifadeler buyuruyor. Bizim asabiyetten ne anlamamız gerekir hocam? Bir insanın 'ben Türküm' veya 'ne mutlu Türküm diyene' demesi ne kadar doğrudur? Yoksa Müslümanın kimliği sadece 'Müslümanım' mı olması gerekir? Bir insan kendi milleti ile övünürse bu bir ayrım olmuyor mu hocam?"
Açıklama
Asabiyet, Arapça kökenli bir kelime olup genellikle aşırı milliyetçilik, kabilecilik veya ırkçılık anlamında kullanılır. İslam'da asabiyetin olumsuz bir tutum olarak değerlendirilmesi, insanların ırk, millet veya kabile farklılıkları nedeniyle birbirine üstünlük taslamasıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir Müslümanın kimliği öncelikle İslam'dır. Kişinin kendi milliyetini bilmesi ve ona saygı duyması doğaldır ancak bu, başkalarına üstünlük taslamak veya ayrımcılık yapmak anlamına gelmemelidir. "Ben Türküm" demek, milliyetini ifade etmek anlamında sorun teşkil etmez; ancak bu ifadenin kibir veya başkalarını küçümseme amacıyla kullanılması asabiyet (aşırı milliyetçilik) olarak değerlendirilir ve hoş karşılanmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah, insanları farklı milletler ve kabileler olarak yaratmıştır ki birbirlerini tanısınlar, ancak üstünlük takva ile ölçülür:
"Ey insanlar! Biz sizi bir erkek ve bir dişiden yarattık. Sizi milletlere ve kabilelere ayırdık ki birbirinizi tanıyasınız. Şüphesiz Allah katında en değerli olanınız, O'ndan en çok korkanınızdır." (Kur'an, Hucurat, 49/13)
Hz. Peygamber (s.a.v) de asabiyetle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Kureyş kabilesinden olmayanların asabiyetini sevmem." (Sahih Buhari)
Burada asabiyet, aşırı kabilecilik ve ırkçılık anlamındadır.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, kendi milliyetine ait kültür, tarih ve değerlerle iftihar etmek, onları bilmek ve yaşatmak güzel bir şeydir. Ancak bu, diğer milletlere karşı üstünlük veya küçümseme duygusuna dönüşmemelidir. "Ne mutlu Türküm diyene" ifadesi, milliyetçilik bağlamında kullanılır ve tarihsel, kültürel bir aidiyet ifadesidir. İslam'ın öğretileri ise ümmet bilincini ön planda tutar; yani Müslümanlar arasında ırk, renk ve milletten üstünlük yoktur. Bu nedenle, milliyetçilik ile ümmetçilik arasında denge kurulmalıdır.
Günümüzde milliyetçilik duygusu bazen ayrımcılığa ve ötekileştirmeye yol açabilmektedir. İslam, bu tür ayrımcılıkları yasaklar ve insanları kardeş olarak görür. Kişi, "Ben Müslümanım" diyerek dini kimliğini öncelikli tutmalı, milliyetini ise bir aidiyet ve kültürel zenginlik olarak görmelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde asabiyetin aşırısına karşıdır. Şafii ve Malikî mezheplerinde de milliyetçilikten ziyade takva ve ahlak ön plandadır. Bazı çağdaş alimler, milliyetçilik duygusunun kültürel kimlik ve aidiyet açısından önemli olduğunu ancak İslam kardeşliğini zedelememesi gerektiğini vurgular.
Sonuç
Özetle, "Ben Türküm" demek kimlik ifadesidir ve sorun yoktur; ancak bu ifadenin başkalarını küçümsemek için kullanılması asabiyet olur ve İslam'da hoş karşılanmaz. Müslümanların öncelikli kimliği İslam'dır ve takva üstünlük ölçüsüdür.
