Tüm vergilere rağmen öşür (tarım zekâtı) farz mıdır?
Sorunun Detayı
"Ben Antalyada ikamet eden bir çiftçiyim. Öşür hakkında bir sorum olacaktı. Yılda iki defa hasat yapmaktayız, kışın patlıcan yazın domates hasatı yapıyoruz ve topladığımız ürünlerin hale girişinden itibaren %15'ini devletimiz vergi olarak almaktadır. Ayrıca fide, gübre, mazottan alınan vergileri de düşünüp hesaba kattığınız zaman vergiler altında ezildiğimizi anlayabileceğinizi düşünüyorum. Asıl sorum ise tüm bu vergilere rağmen öşür vergisi üzerimize farz mıdır?"
Açıklama
Öşür, tarımsal ürünlerden alınan İslami bir zekât türüdür ve Müslüman çiftçilerin belli şartlar altında vermesi farzdır. Devlet vergileri ise farklı bir mükellefiyettir ve İslam hukukunda ayrı değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ürünün nisab miktarına ulaşması ve hasat edilmesi durumunda öşür vermek farzdır. Devletin aldığı vergiler, öşürün farz oluşunu ortadan kaldırmaz. Öşür, İslam'ın belirlediği bir ibadet ve mali yükümlülüktür.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de öşürle ilgili ayetler bulunmaktadır:
"Toprağın ürününden öşür alın; eğer sulama zahmetli ise onda birini, eğer sulama kolay ise onda ikiye birini alın." (En'am, 6:141)
Hz. Peygamber (s.a.v) de tarım ürünlerinden zekât alınmasını emretmiştir:
"Toprağın ürününden zekât alın." (Sahih Buhari, Zekât, 18)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, devletin aldığı vergiler modern devletlerin mali ihtiyacını karşılamak için konulmuştur ve İslam hukukunda ayrı bir yükümlülüktür. Öşür ise Allah'ın emri olarak, ürünün belirli bir kısmının fakirlere verilmesi için farzdır. Vergiler ne kadar yüksek olursa olsun, bu İslami yükümlülüğü kaldırmaz. Ancak, öşür miktarını hesaplarken ürünün net miktarı ve nisabı dikkate alınır. Örneğin, hasattan sonra elde kalan ürün üzerinden öşür verilir. Eğer vergiler nedeniyle ürün çok az kalıyorsa, öşür nisabı oluşmuyorsa öşür farz olmaz. Ayrıca, çiftçiler zor durumda ise öşür vermede kolaylık sağlanabilir; zorluklar hafifletilir. Bu, İslam'ın kolaylaştırma prensibine uygundur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak öşürün farz olduğunu kabul eder. Ancak bazı alimler, devlet vergilerinin yüksek olduğu durumlarda öşürün nisabının oluşup oluşmadığını dikkatle değerlendirmeyi önerir. Bazı çağdaş İslam alimleri, devlet vergilerinin İslami zekât yükümlülüğünü kaldırmadığını vurgular.
Sonuç
Devlet vergileri ne olursa olsun, ürün nisabına ulaşıyorsa öşür vermek farzdır. Ancak zorluk varsa, nisap oluşmuyorsa veya ekonomik sıkıntı varsa, öşürde kolaylık sağlanabilir. Hesaplamada dikkatli olunmalı, gerekirse bir ilahiyatçıya danışılmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
