Topuklu Ayakkabı Giyen Birini Uyarmalı mıyım?
Sorunun Detayı
"Hocam, dün akşam Haklar Dosyası (http://www.sosyaldoku.com/hayatrehberi/56-haklar-dosyasi) adlı dersinizi izledim. Müslümanın giymesi gereken ayakkabıdan bahsederken bir de kadının nasıl ayakkabı giymesi gerektiği hakkında bilgi sahibi oldum. Önceden dinlediğim bazı sohbetlerinizde de mevzusu olmuştu, ben de ses çıkarmayan ayakkabı giymeye başladım şükür. Allah razı olsun sizden. Bunu bilmiyordum, öğrendim. Bugün dışarıdayken yanımdan çarşaflı bir bayan kardeşim geçti, ayakkabı sesi tak tak şeklindeydi. Sonra baktığımda çok uzun, ince topuklu bir ayakkabı olduğunu ve file şeklinde dikkat çekici bir bayan çorabı giydiğini gördüm. Hemen sizin derste söyledikleriniz geldi aklıma, sonra da tövbe tövbe, önce kendine bak, dedim içimden, belki düğüne gidiyordur, arabasına binecektir diye düşündüm. 20 dakika ben arkada o önde yürüdük. Kendi içimde ben bunu öğrendim, gidip söylesem mi diye düşündüm. Sonra yanlış anlar diye vazgeçtim ama 20 dakika bunu yapıp yapmamak arasında gittim geldim tuttum kendimi. Doğru mu yaptım? Uyarmalı mıydım?"
Açıklama
Topuklu ayakkabı giyen birini uyarmak, İslam ahlakı ve nezaket kuralları çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir meseledir. Bu konuda niyet, üslup ve ortam çok önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir Müslüman kardeşinin dinî ve ahlaki sınırları aşan davranışlarını uyarmak, farz-ı kifaye veya vacip olabilir. Ancak bu uyarı, edep ve hikmet çerçevesinde yapılmalıdır. Kişiyi rencide etmeden, uygun zaman ve mekanda, güzel sözle hatırlatma yapmak tavsiye edilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah şöyle buyurur:
“Ey iman edenler! Kendinizin ve ailenizin zararına olan bir işi açıkça yapmayın, onu gizleseniz de, ortaya çıksa da, Allah'tan korkun...” (Tevbe, 9/28)
Bir diğer ayette ise:
“İyiliği emret, kötülükten sakındır...” (Âl-i İmrân, 3/104)
Hz. Peygamber (s.a.v) de şöyle buyurmuştur:
“Mümin, müminin aynasıdır.” (Müslim, Birr, 66)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, senin niyetin güzel ve kardeşini hayırda teşvik etmek. Ancak uyarı yaparken dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Öncelikle, kişinin niyeti ve durumu tam olarak bilinmeden, özellikle dış görünüşe dayanarak doğrudan müdahale etmek yanlış anlaşılmaya yol açabilir. Ayrıca, uyarı yapılacak ortamın uygun olması gerekir; kalabalık veya kişinin kendini savunmaya geçeceği durumlar uygun değildir.
Topuklu ayakkabı konusu, İslam'da kadınların mahremiyet ve edep sınırları içinde giyinmeleriyle ilgilidir. Hanefi mezhebine göre, aşırı dikkat çekici, fitneye sebep olabilecek ve gösteriş amaçlı giyimden kaçınmak gerekir. Ancak bu konuda doğrudan bir haramlık hükmü yoktur; daha çok edep ve toplumun genel ahlakı çerçevesinde değerlendirilir.
Bu nedenle, eğer uyarı yapılacaksa, bunu sevgi ve saygı çerçevesinde, özel bir ortamda, kişinin kalbini kırmadan yapmak daha uygundur. Ayrıca, kişinin niyetini anlamaya çalışmak ve aceleci davranmamak gerekir. Senin içinden geçen “önce kendine bak” düşüncesi de İslam ahlakının önemli bir parçasıdır; önce kendi eksiklerimizi düzeltmek ve sonra başkalarını uyarmak daha etkili olur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde uyarıda bulunurken edep ve hikmet esasına vurgu yapar. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, toplumun ahlakını korumak için uyarı yapılabilir ancak kesinlikle kaba ve kırıcı olmamak gerekir. Bazı alimler, böyle konularda uyarının daha çok aile içinde veya yakın çevrede yapılmasını tavsiye ederler.
Sonuç
Sonuç olarak, kardeşini uyarmak güzel bir niyettir ancak bunu yaparken edep, hikmet ve uygun ortam çok önemlidir. Eğer doğrudan uyarı yapmaktan çekiniyorsan, dua etmek ve güzel örnek olmak da etkili bir yoldur.
