Toprak Mahsulünün Zekâtı
Sorunun Detayı
"Abim bekâr, yakında evlenecek. Ev eşyası alması gerekiyor yani ev kuracak, düğün yapacak, önceden yapılmış bir pazarlık yok. Bunun yanında toprak mahsullerinden elde ettiği gelir var. Sorum şu: Abim tüm bu asıl ihtiyaçlarını çıkarıp kalan paradan mı zekâtını vermesi gerekir yoksa öncelikle elde ettiği gelirin öşrünü yani zekâtını verip kalan parayla mı ihtiyaçlarını alması gerekir. Kafamı karıştıran mesele şu: Zekât verilirken öncelikle borç ve asli ihtiyaçlar düşülür kalan paradan zekât verilir ama söz konusu toprak mahsulü olunca durum değişiyor mu?"
Açıklama
Toprak mahsullerinden elde edilen ürünlerin zekâtı, İslam fıkhında özel bir hükme tabidir ve bu konuda zekâtın nasıl hesaplanacağı önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, toprak mahsullerinden elde edilen ürünlerin zekâtı (öşrü), mahsulün tamamından belirli bir nisap ve oranda (genellikle %10 veya %5) alınır. Bu zekât, mahsulün elde edilmesiyle birlikte verilmesi gereken bir ibadettir ve mahsulün gelirinden önce verilmesi gerekir. Dolayısıyla, abinizin toprak mahsulünden elde ettiği gelirden önce zekâtını vermesi gerekir; ihtiyaçlarını karşılamak için kalan para kullanılır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de toprak mahsulü zekâtı ile ilgili ayetler bulunmaktadır:
"Toprak mahsullerinden, hasat zamanı geldiğinde, öşrünü verin..." (El-En'am, 6/141)
Hz. Peygamber (sav) de bu konuda sahih hadislerde açıklamalar yapmıştır:
"Toprak mahsullerinden zekât, hasat zamanında alınır." (Buhari, Zekât, 33)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, toprak mahsullerinden alınan zekât (öşr), mahsulün hasat edildiği anda verilmesi gereken bir ibadettir. Bu, mahsulün gelirinden önce yapılır. Çünkü bu zekât, malın bereketi ve temizliği için farzdır. Hanefi mezhebine göre, mahsulün tamamından nisap miktarı varsa (yaklaşık 653 kg veya 5 wasq) %10 (sulanan toprak için) veya %5 (sulanmayan toprak için) oranında zekât verilir.
Abinizin ev eşyası alması, düğün yapması gibi ihtiyaçları, bu zekâtın verilmesinden sonra karşılanmalıdır. Çünkü zekât, malın temizlenmesi ve Allah rızası için önceliklidir. Ayrıca, borçlar ve temel ihtiyaçlar zekâtın hesaplanmasında dikkate alınır; ancak toprak mahsulü zekâtında mahsulün kendisinden önce zekât verilmesi esastır.
Yani, mahsulün hasat edildiği anda zekâtı verilir, sonra kalan gelirle ihtiyaçlar karşılanır. Bu, hem Kur'an hem de hadislerle sabittir ve Hanefi fıkhında da bu şekilde uygulanır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak toprak mahsulü zekâtının mahsulün hasatında verilmesi esastır. Ancak bazı mezhepler, mahsulün paraya çevrilmesinden sonra zekâtın verilmesini uygun görebilir. Bu konuda ihtilaflar olsa da Hanefi mezhebi, mahsulün elde edildiği anda zekâtın verilmesini emreder.
Sonuç
Abiniz toprak mahsulünden elde ettiği gelirden önce zekâtını (öşrünü) vermelidir. İhtiyaçlarını karşılamak için kalan para kullanılmalıdır. Böylece hem Allah'ın emri yerine getirilmiş olur hem de mal temizlenmiş olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
