Toki'den Taksitle Ev Almak Caiz midir?
Sorunun Detayı
"Ben İstanbul'da en az 3 yıl ikamet etme ve kazancımın 2500 TL'yi geçmemesi şartı ile 2009 yılında Kayabaşı TOKİ'den ev alabilmek için 4000 TL peşinat vererek çekilişe katıldım. Çekiliş sonucunda asıl olarak ev sahibi olma hakkı kazandım. 21.000 TL daha yatırarak toplam 25.000 TL peşin kalan 122.000 TL'yi de 120 ay taksitle ödemek üzere sözleşme yaptım. Her yıl memur maaş zammı oranında taksitli ödemelerimize artış yapılacak. Sözleşme yaptığım zaman ve şu anda da peşin satış yapılmamaktadır. TOKİ'den aldığım bilgi, bizden vekalet alarak bankadan bizim adımıza para çekmedikleridir. Anlaşmayı TOKİ ile yaptığımızı bankanın ise peşinat ve taksitleri toplamaları için aracı olduğunu, borcumuzun bankaya değil TOKİ'ye olduğu beyan etmektedirler. Daha evi teslim almadım ve aylık taksit ödemesine başlamadım. Bu anlaşmanın İslami olarak uygun olup olmadığını söyleyebilir misiniz? Uygun değilse anlaşmayı bozarak evden feragat edeceğim."
Açıklama
TOKİ'den taksitle ev almak, günümüzde birçok kişinin konut ihtiyacını karşılamak için başvurduğu bir yöntemdir. Bu tür sözleşmelerde faiz (riba) unsuru bulunup bulunmadığı İslami açıdan önem taşır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eğer TOKİ ile yapılan sözleşmede faiz unsuru varsa, bu tür taksitli alımlar caiz değildir. Ancak sözleşme, faizsiz ve sadece malın bedelinin taksitlendirilmesi şeklindeyse, yani alım-satım esasına dayanıyorsa caizdir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faiz kesinlikle haram kılınmıştır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Onların yaptıkları, alınıp verilmek üzere şeytan tarafından çoğaltılmıştır." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şu uyarıyı yapmıştır:
"Faiz almayınız, faiz veriniz, faiz yiyiniz." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
TOKİ'nin sözleşmesinde taksitlere yıllık memur maaş zammı oranında artış yapılması, bu artışın sabit bir kar payı veya faiz olarak değerlendirilip değerlendirilmediği önemlidir. Eğer bu artış, sadece enflasyon veya maaş artışına bağlı olarak malın değerinin korunması amacıyla yapılıyorsa ve faiz unsuru taşımıyorsa, bu durum caiz olabilir. Ancak artış, sabit veya belirli bir oranda kar payı şeklindeyse, bu faiz hükmüne girer ve caiz olmaz.
Ayrıca, TOKİ'nin bankadan vekalet alarak sizin adınıza para çekmediği, bankanın sadece tahsilat aracı olduğu belirtilmiş. Bu durum, bankanın faizli kredi vermediği anlamına gelir. Ödeme yükümlülüğünüz TOKİ'ye olduğundan, TOKİ'nin uyguladığı ödeme planının içeriği önemlidir.
Günümüzde faizsiz konut finansmanı için İslami finans kurumları veya katılım bankaları tercih edilmektedir. TOKİ'nin uygulaması ise genellikle devlet destekli ve faizsiz gibi görünse de, sözleşme şartlarının detaylı incelenmesi gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak faiz yasağında ittifak halindedir. Ancak artış oranının sadece enflasyon veya maaş zammı oranında olması durumunda, bazı alimler bu artışı faiz olarak görmeyip caiz sayabilmektedir. Bu konuda ihtilaf bulunmaktadır ve detaylı sözleşme incelemesi önemlidir.
Sonuç
Değerli Müslüman, TOKİ ile yaptığınız sözleşmenin faiz unsuru taşımaması halinde taksitle ev almak caizdir. Ancak artış oranı sabit kar payı veya faiz içeriyorsa bu caiz değildir. Sözleşmenizi detaylıca inceletip, gerekirse alanında uzman bir ilahiyatçıya danışmanız faydalı olacaktır.
