Toki’den ev almak faizle ev almak gibi midir?
Sorunun Detayı
"Hocam TOKİ’den ev almak için belli bir peşinat ödeniyor ve kalan miktar on yıl taksitle tamamlanıyor ama taksitleri her sene memur maaş farkına göre zam gelecek şekilde. Bu sistemden ev almak faizle ev almış gibi mi olur? Ev alacak kadar nakit parası olmayanlar faize bulaşmadan nasıl ev alır yani var mıdır bunun bir ince ayrıntısı?"
Açıklama
Değerli Müslüman, TOKİ’den ev almak için yapılan ödemelerde taksitlerin memur maaş artışına göre zamlanması, faizle ev almak meselesini gündeme getirir. Bu konuda İslam hukukunun faiz (riba) yasağına uygunluk açısından değerlendirme yapmak gerekir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eğer TOKİ’nin taksitlendirme sistemi, anaparanın üzerine belirli bir faiz oranı ekleyerek artan bir ödeme şeklindeyse, bu faizli satış hükmündedir ve caiz değildir. Ancak zam oranı sadece enflasyon veya maaş artışı gibi reel ekonomik değişikliklere bağlı ise ve bu artış anaparanın üzerine faiz olarak eklenmiyorsa, bu durumda faizli satış sayılmaz.
Deliller
Faizin haram oluşu Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir..." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Faizin her çeşidi haramdır." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
TOKİ’den ev alırken peşinat verilip kalan miktarın taksitlendirilmesi, İslam hukukunda genellikle iki şekilde değerlendirilir:
- Faizsiz taksitlendirme: Eğer taksitler sadece anaparanın eşit taksitlerle ödenmesi ve zamların sadece enflasyon veya maaş artışına göre reel değer kaybını önlemek amacıyla yapılması ise, bu faiz sayılmaz. Çünkü burada anapara sabit kalır, sadece paranın değer kaybı telafi edilir.
- Faizli taksitlendirme: Eğer taksitler, anaparanın üzerine belirli bir faiz oranı eklenerek artıyorsa, bu faizli satış olur ve caiz değildir.
Günümüzde faizsiz ev almak isteyenler için İslam finans kurumları ve katılım bankaları tarafından murabaha, ijarah veya istisna gibi faizsiz finansman yöntemleri sunulmaktadır. Bu yöntemlerde evin mülkiyeti önce finans kurumu tarafından alınır ve sonra alıcıya faizsiz taksitlerle satılır. Bu sistemler, faiz yasağına uygunluk açısından daha güvenilirdir.
Ancak TOKİ’nin uygulamasında, taksit artışının hangi esaslara dayandığı önemlidir. Eğer artış sadece memur maaş artışına göre yapılıyorsa ve bu artış anaparanın üzerine faiz olarak eklenmiyorsa, bu durumda faizli satış hükmünde olmayabilir. Fakat kesin bilgi için TOKİ’nin sözleşme şartlarının detaylı incelenmesi gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak faizin haram olduğunu kabul eder. Ancak bazı çağdaş İslam alimleri, reel ekonomik koşullar ve enflasyon karşısında anaparanın değer kaybını önlemek amacıyla yapılan zamları faiz saymazlar. Bu konuda ihtilaflar bulunmaktadır ve detaylı inceleme gerektirir.
Sonuç
Özetle, TOKİ’den ev alırken taksitlerin zamlanması faizli satış anlamına geliyorsa caiz değildir. Ancak zam sadece reel değer kaybını karşılıyorsa faiz sayılmaz. Faizsiz ev almak isteyenler için İslami finans kurumlarının yöntemleri tercih edilmelidir. Sözleşme şartları dikkatle incelenmelidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
