TOKİ'den Ev Almak Caiz midir?
Sorunun Detayı
"Ben Toki'den ev almış birisiyim. Benim merak ettigim konu şu biz devletten bir ev satın aldık ve sözleşmemize göre borcumuzu 120 ay vadeli şekilde ödeyeceğiz ve 6 ayda bir memur maaş zammı kadar bizim taksitlerimize zam gelecek. Burada şuna dikkat çekmek ve sizin görüşünüzü almak istiyorum; bizim sözleşmemize benzer olarak devlette yanında çalışan bir memur ile hizmet alım sözleşmesi yapmıyor ve memur altı ay sonra ne kadar zam alacağını veya 120 ay sonra ne kadar maaş alacağını bilmiyor veya bir kiracı ev sahibine ödeyeceği kiranın 3 yıl sonra ne kadar olduğunu bilmiyor. Yapmış olduğumuz herhangi bir abonelikle (elektrik, su, telefon) bu yapılan anlaşmalarda da ödenecek tutarlar bugünden belli değil, bu anlaşmaların durumu nedir ve Toki ile arasındaki fark nedir?"
Açıklama
TOKİ'den ev almak ve ödemelerin belirli vadelerle zamlı yapılması, günümüzde sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu konuda İslam hukukunun faiz ve belirsizlik (gharar) ile ilgili hükümleri önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eğer TOKİ ile yapılan sözleşmede ödemeler belirli ve net bir şekilde belirtilmişse, zam oranları önceden belli değilse ve bu zamlar memur maaş artışına bağlı ise, bu durum faiz (riba) veya kesin olmayan belirsizlik (gharar) kapsamında değerlendirilebilir. Ancak, kira artışı, hizmet bedelleri veya benzeri sözleşmelerdeki belirsizlikler, genel kabul görmüş ticari uygulamalar içinde yer alır ve bu tür sözleşmelerin caiz olduğu görüşü yaygındır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili ayetler bu konuda temel delildir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir..." (Bakara, 2:275)
Ayrıca Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur:
"Altın altınla, gümüş gümüşle, buğday buğdayla, arpa arpa ile, hurma hurma ile, tuz tuz ile, miktar ve tartıda eşit olmak şartıyla takas edilir. Eğer bunlardan biri diğerinden fazla olursa, aranızda riba olur." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, TOKİ'den ev alırken yapılan sözleşmede taksitlerin memur maaş zammına göre artması, sözleşmede net bir faiz oranı belirtilmemesi nedeniyle tartışmalı bir konudur. Ancak burada önemli olan, artışın bir faiz unsuru taşıyıp taşımadığıdır. Memur maaş zammı gibi değişken bir unsurun taksitlere yansıtılması, sözleşmenin tamamen sabit faizli olmamasını sağlar. Bu durum, kira artışları veya elektrik, su gibi aboneliklerdeki fiyat değişikliklerine benzetilebilir. Bu tür artışlar, piyasa koşullarına ve ekonomik duruma bağlıdır ve İslam hukukunda genellikle caiz görülür.
Ancak kesin olarak faizden kaçınmak isteyenler, sözleşme yaparken artış oranlarının net ve önceden belirlenmiş olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca, TOKİ gibi devlet kurumları ile yapılan sözleşmelerde, devletin sosyal konut politikası ve kolaylık sağlaması da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu tür sözleşmelerde amaç, faizden kaçınmak ve ev sahibi olmayı kolaylaştırmaktır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de faizden kaçınmak esastır, ancak kira artışı ve benzeri piyasa koşullarına bağlı değişiklikler caiz kabul edilir. Maliki mezhebinde ise, belirsizlik ve hile içermeyen sözleşmelerde kolaylık sağlanır.
Sonuç
Özetle, TOKİ'den ev almak ve memur maaş zammına göre taksit artışı yapmak, faiz unsuru taşımadığı sürece Hanefi mezhebine göre caizdir. Sözleşmenizdeki şartları dikkatlice inceleyin ve mümkünse önceden belirlenmiş artış oranları talep edin. Böylece hem İslam hukukuna uygun hareket etmiş olursunuz hem de ekonomik olarak da rahat edersiniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
