Ticari Gayrimenkule Zekât Düşer mi?

Açıklama

Ticari amaçla edinilen gayrimenkul ve bu gayrimenkulden elde edilen gelirlerin zekât hükmü, İslam fıkhında önemli bir konudur. Zekât, belirli mal ve gelir türlerinden nisap miktarına ulaşıldığında ve bir yıl (hılf) geçtiğinde farz olur.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre ticari amaçlı gayrimenkulün kendisine zekât düşmez. Ancak bu gayrimenkulden elde edilen kira geliri, bir yıl boyunca nisap miktarına ulaşırsa ve üzerinden bir yıl geçerse, zekâta tabidir. Gayrimenkulün değeri değil, kira gelirinin zekâtı söz konusudur.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekât, mal ve ticaret mallarından alınması emredilmiştir:

"İşte bunlardan Allah yolunda harcayın, sonra ne bir yalan ne de gizli bir hile ile zarar vermeyin." (Bakara, 2:188)

Hz. Peygamber (s.a.v) de ticaret mallarına zekât verilmesini bildirmiştir:

"Her yıl Ramazan'da altın, gümüş, ticaret malları ve hayvanların zekâtı vardır." (Müslim)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, 20 kişinin ortak olarak satın aldığı ticari gayrimenkulün kendisine zekât düşmez. Çünkü gayrimenkul, Hanefi mezhebine göre ticaret malı sayılmaz; zira ticaret malı, alınıp satılmak üzere elde tutulan mallardır. Ancak bu gayrimenkulden elde edilen kira geliri, eğer bir yıl boyunca nisap miktarına ulaşır ve üzerinden bir yıl geçerse, kira gelirine zekât düşer. Nisap, günümüzde yaklaşık 85 gram altın miktarına eşittir.

Ortaklar, kira gelirini toplam olarak hesaplayıp, her birinin payına düşen kısmı belirlemeli ve bu pay nisap miktarına ulaşmışsa, üzerinden %2,5 oranında zekât vermelidir. Eğer kira geliri bir yıl dolmadan zekât verilirse, bu uygun olmaz. Ayrıca kira gelirinden yapılan vergiler düşüldükten sonra kalan net gelir üzerinden zekât hesaplanmalıdır.

Ortakların başka gelirleri yoksa ve sadece maaşları ile ailelerini geçindiriyorlarsa, bu kira gelirinden düşen zekât, onların mali durumuna göre değerlendirilmelidir. Zekât, zenginlik ölçüsünde farz olduğundan, asıl zenginlik kaynağı bu kira geliridir.

Diğer Görüşler

Şafii ve Maliki mezheplerinde ise ticari gayrimenkulün kendisi de ticaret malı sayılabilir ve zekâta tabi olabilir. Ancak Hanefi mezhebi Türkiye'de yaygın olduğundan, Hanefi görüşü önceliklidir.

Sonuç

Özetle, ticari gayrimenkulün kendisine zekât düşmez; ancak kira gelirinin üzerinden bir yıl geçip nisap miktarına ulaşması halinde kira gelirine zekât vermek gerekir. Ortaklar kira gelirini paylarına göre hesaplayıp, net gelir üzerinden %2,5 zekât vermelidir.