Ticaret Üzerine
Sorunun Detayı
"Hocam ben matbaa aracılığı gibi bir iş yapmaya karar verdim. İş müşteriyle görüşüp müşteriden işi almak o işi matbaalarda bastırmak ve müşteriye teslim etmek. İş genel olarak bu bunun yanında dükkânımı ajans olarak açmak istiyorum. Matbaayla ilgili herhangi bir işi yapabilmek için tabela işlerinden tutunda fatura dergi kartvizit davetiye vs. benim matbaam ve işleri yapacak gerekli araçlarım yok. Bunları hep dışarıda fason olarak halledeceğim. Bu yüzden benim böyle bir iş yapmamda dinen bir sakınca var mı? Sonra hocam işle ilgili bir kaç sorum var:1-Ben işleri alırken ya da çalışacağım firmalara bakarken genel olarak şöyle mi bakmalıyım; bu iş yeri kesin olarak haram iş yapmıyorsa yani içki kumar vs. işlerini yapmıyorsa bunlarla çalışabilir miyim?2-Yani tekstil sektöründe etiket yaparken etiketini yaptığım işlerin mini etek ya da açık seçik bir kıyafetin etiketi olması kazancımı harama sokar mı? Yani bunun gibi örnekleri yazmayacağım iş yeri genel olarak haram işlemiyorsa iş yapabilir miyim? Dinen bir önceki sorumun cevabından anladığım kadarıyla bu kıyafetleri alan kadın bunu eşi için süslenmek içinde kullanabilir dışarıda giyip de kullanabilir.3-Hocam bazı broşürler de faizli bankaların reklamı oluyor ve kredi kartına 12 ay taksit yazıyor. Bu işleri yapsam günaha girer miyim? Faiz haram olduğu için.4-Hocam kadın resmi ile ilgili sorum olacak dergilerde broşürlerde çeşitli resimler oluyor bu resimlerde başı açık veya kısa kollu giymiş kadınların resmi oluyor bu işleri yapsam günaha girer miyim? Yani kadın resmi olan hiçbir şeyin işini yapmamalı mıyım? Yoksa aşırı derece de açık resimleri (mayolu vs.) yapmasam yeterli mi kazancımın helal olması için?5-Hocam vergi konusunda sorularım olacak; fatura fiş kesmezsek vergi kaçırmış olacağız. Vergi kaçıran kişide kul hakkına giriyormuş bunları öğrendim bu doğru mu? Perakende ticarette 3-5 TL’ye fiş kesilebiliyor. Ama benim iş gibi bir işte mesela kartvizit işi olsa ortalama 25 TL olan kartvizitler oluyor bunlara fatura kesildiğini görmedim buna bile fatura kesmeli miyim? Yani dinen yaptığım her işe fatura fiş kesmek zorunda mıyım? Kazancımın helal olması için eğer öyleyse müşterim sonuçta fatura kesilince vergisiyle beraber maliyet artıyor. Nasıl davran malıyım? Ya da tutarı az göstererek bir fatura isterse bu gibi durumlarda ne yapmalıyım? Dinen bu vergi ve fatura konusunda ne yapmalıyız nasıl davranmalıyız?6-Kredi kartıyla satış yapan yerden alışveriş yapabilir miyiz ve kredi kartıyla satış yapan yerle ticaret veya benim işim gibi bir iş yapabilir miyiz? Kredi kartıyla satış yapabilir miyiz? Son olarak finans kurumlarının kredi kartıyla alışveriş yapabilir miyiz? İşimiz için bankada hesabımızın bulunması gerekse finans kurumlarında hesap açtırabilir miyiz? En azından faizli bankalardan uzak olmak için. Zahmet verdiğim için özür diliyorum. Allah razı olsun sizden doğrusunu öğrenmemize vesile oluyorsunuz."
Açıklama
Değerli Müslüman, ticaret ve iş hayatında helal kazanç elde etmek, İslam'ın temel prensiplerinden biridir. İşinizde helal ve haram sınırlarını bilmek, kazancınızın temiz olması için önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, sizin iş modelinizde fason olarak matbaa hizmeti alıp müşteriye sunmanızda, işin haram unsurlar içermemesi şartıyla sakınca yoktur. Ticaret yaparken haram işlerden kaçınmak, faiz, kumar, içki gibi yasak unsurlarla iş yapmamak gerekir. Ayrıca, vergi ve fatura konularında da dürüstlük esastır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de helal kazanç ve haramdan kaçınma ile ilgili ayetler şunlardır:
"Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan cehennemden koruyun." (Tahrim, 66/6)
"Allah size temiz şeyleri helal kıldı, pis şeyleri haram kıldı." (Bakara, 2/168)
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar." (Bakara, 2/275)
Hadislerde de dürüstlük ve helal kazanç vurgulanmıştır:
"Allah helal ve haramı beyan etmiştir, kim ondan sakınırsa ona fazlasını verir." (Tirmizi)
Detaylı Açıklama
- Fason iş ve haram unsurlar: Siz işinizi fason matbaalara yaptırıyorsunuz, bu durumda işin haram unsurlar içermemesi gerekir. Örneğin, içki, kumar, fuhuş gibi haram işlerle doğrudan bağlantılı işler yapmamalısınız.
- İş yerlerinin genel durumu: İş yaptığınız firmaların genel olarak haram işlerle uğraşmaması önemlidir. Tekstil sektöründe mini etek gibi kıyafetlerin etiketini yapmak, eğer bu kıyafetler helal sınırlar içinde kullanılıyorsa (örneğin ev içinde veya eş için) haram olmaz. Ancak aşırı açık ve günah teşvik eden ürünler için ihtiyatlı olmak gerekir.
- Faizli bankaların reklamları: Faiz haramdır, ancak sadece reklamını yapmak veya broşürünü basmak doğrudan faizli işlem yapmak anlamına gelmez. Fakat bu tür işleri sürekli yapmak ve desteklemekten kaçınmak daha iyidir.
- Kadın resimleri: İslam'da insan resimleri konusunda ihtilaf vardır. Ancak aşırı açık, müstehcen resimler yapmamak gerekir. Başörtüsüz veya kısa kollu resimler, toplumda yaygınsa ve zararlı değilse, bunların basımı günah sayılmaz. Mayolu veya açık saçık resimler ise sakıncalıdır.
- Vergi ve fatura kesmek: Vergi vermek ve fatura kesmek, devletle olan bir sözleşme ve kul hakkından sakınmak için önemlidir. Fatura kesmemek vergi kaçırmak olur ve kul hakkına girer. İşinizde her satış için fatura veya fiş kesmeniz gerekir. Müşteri faturasını az göstermeyi istemesi durumunda, doğru olanı tam tutarı yazmaktır. Helal kazanç için dürüstlük şarttır.
- Kredi kartı ve bankacılık: Kredi kartı kullanmak, faizsiz imkanlar varsa caizdir. Ancak faizli borçlanma ve faizli bankalarla ilişkiyi mümkün olduğunca azaltmak gerekir. İşiniz için banka hesabı açmak zorunludur, ancak faizsiz bankacılık ürünleri tercih edilmelidir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde haram işlerden kaçınma ve helal kazanç esastır. Bazı alimler insan resmi konusunda daha hassas olabilir, ancak genel olarak toplumun kabul ettiği ölçülerde resim basımı caizdir.
Sonuç
İşinizde haram unsurlardan kaçının, vergi ve fatura konusunda dürüst olun, faizden uzak durmaya çalışın. Böylece kazancınız helal olur ve Allah'ın rızasını kazanırsınız.
