Terziye bırakılıp alınmayan ürünleri ne yapmam gerekir?
Sorunun Detayı
"Hocam ben terziyim. Dükkânımda yıllardır alınmamış müşteri malları bulunuyor. Özellikle tamir için getirilenlerden bir kısmı alınmıyor. Bunları ne yapmam gerekir?"
Açıklama
Terziye bırakılan ve alınmayan ürünler, İslam hukukunda emanet ve borç ilişkileri kapsamında değerlendirilir. Bu tür malların durumu, sahibine karşı sorumluluk ve hakkaniyet esaslarına göre belirlenir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, terziye bırakılan ve uzun süre alınmayan ürünler emanet hükmündedir. Terzi, bu malları korumakla yükümlüdür ancak belirli bir süre sonra sahibine ulaşamaması veya sahibinin malı almaması halinde, malın durumu hakkında ihtar yapması gerekir. Eğer mal sahibi malını almaya gelmezse, terzi malı satabilir veya başka şekilde değerlendirebilir ancak bu konuda ihtiyatlı davranmalı ve mümkünse mahkeme veya yetkili mercilere başvurmalıdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de emanetle ilgili genel prensipler belirtilmiştir:
"Emanetleri ehline verin..." (Nisa Suresi, 4:58)
Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) emanetle ilgili şu hadisi buyurmuştur:
"Emanete hıyanet etmeyiniz." (Buhari, Emanet, 1)
Detaylı Açıklama
Terzi olarak üzerinize düşen, müşterinin mallarını özenle muhafaza etmektir. Eğer uzun süre mal alınmamışsa, müşteriye ulaşmaya çalışmak, yazılı veya sözlü ihtarda bulunmak gerekir. Bu ihtar, malın sahibine teslim edilmesi için son uyarı niteliğindedir. Müşteri malını almaya gelmezse, Hanefi fıkhına göre mal üzerinde tasarruf edebilmek için mahkeme kararı almak en güvenli yoldur. Ancak pratikte, malın değerini koruyacak şekilde satılması veya ihtiyaç sahiplerine verilmesi de mümkündür. Bu durumda malın sahibine ulaşılması veya malın durumunun belgelenmesi önemlidir. Böylece hakkaniyet korunmuş olur ve haksızlık önlenir.
Diğer Görüşler
Şafii mezhebine göre de benzer şekilde emanetin korunması ve sahibine teslim edilmesi esastır. Ancak bazı durumlarda malın satılması veya tasfiye edilmesi için daha esnek hükümler olabilir. Mal sahibine ulaşma imkanı yoksa ve mal zarar görme tehlikesindeyse, satılması caiz görülür. Diğer mezhepler de genel olarak emanetin korunmasını ve sahibine teslimini öncelikli tutar.
Sonuç
Değerli Müslüman, terzi olarak alınmayan malları koruyup sahibine ulaşmaya çalışınız. Uzun süre alınmayan mallar için ihtar yapınız ve gerekirse yetkili mercilere başvurarak malın durumu hakkında karar alınız. Böylece hakkaniyet ve emanet sorumluluğu yerine getirilmiş olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.