Tek kurban kesmek için eşimin altınlarını bana vermesi doğru mudur?
Sorunun Detayı
"Hocam, düğün takılarımız eşimin olduğu için bu zamana kadar ayrı ayrı zekât verdik ve ayrı ayrı kurban kestik. Eşim çalışmadığı için kurban parasını ben veriyorum. Memur olduğum için iki kurban kesme gücüm var ama para biriktirme konusunda sıkıntı olabiliyor. Eşim, ‘tek kurban kesmek için altınlarımı sana versem olur mu?’ diyor. Allah içimizi biliyor, altınlarını bana verse tamamen kurbanı teke düşürmek için olacak. Böyle hileye başvursak haram olur mu? Siz ne tavsiye edersiniz?
Şer’i hileyi araştırdığımda farzı yapmamak için hile yapmanın haram olduğu ama Hz. Yusuf’un zekâtta başvurduğu rivayet ediliyor."
Açıklama
Bu soru, kurban ibadetinde malın birleştirilerek ortak kurban kesilip kesilemeyeceği ve bunun şer'i hükmü hakkındadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kurban ibadeti kişinin kendi malı ile yapılır. Eşler arasında mal birleştirilerek tek kurban kesilmesi mümkündür ancak bu, malın gerçek sahibi tarafından rızayla yapılmalıdır. Eşinizin altınlarını size vermesi, yani malı size devretmesi veya ortaklık kurması halinde, tek kurban kesmek caizdir. Ancak bu işlem şer'i hile amacıyla değil, samimi bir niyetle yapılmalıdır.
Deliller
Kurban ibadeti mal ile yapılan bir ibadettir. Kurbanın malı sahibine ait olmalıdır. Kur'an-ı Kerim'de kurbanla ilgili genel hüküm şöyledir:
"Her ümmet için bir kurbanlık hayvan belirledik ki, Allah'ın kendilerine rızasını kazansınlar." (Hac, 22/34)
Hadislerde ise malın sahibi olmanın önemi vurgulanır. Hz. Peygamber (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Her kim kurban keserse, onun kurbanı ancak kendisi içindir." (Buhari, Edahi, 6)
Hz. Yusuf’un zekatla ilgili hilesi ise, farzı terk etmek için değil, zekatın miktarını doğru belirlemek için yapılan bir durumdur ve bu, kurban ibadetiyle aynı değildir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, eşinizin altınlarını size vermesi, yani malı size devretmesi veya ortaklık kurmanız durumunda, Hanefi mezhebine göre tek kurban kesmeniz caiz olur. Bu durumda, kurban malı sizin malınız olur ve kurban ibadeti sizin üzerinize düşer. Ancak burada önemli olan, bu işlemin şer'i hile amacıyla değil, gerçek bir mal devri veya ortaklık niyetiyle yapılmasıdır. Şer'i hile, farz veya vacip ibadeti yapmamak için kurnazca yollar aramak anlamına gelir ve haramdır. Ancak eşinizin malını size vermesi, sizinle ortak olması veya kurbanı birlikte kesmeniz, malın gerçek sahipliği ve rızasıyla yapılırsa bu hile sayılmaz.
Günümüzde ailelerin ortak ekonomik hayatı ve mal paylaşımı dikkate alınarak, kurban ibadetinin kolaylaştırılması esastır. Eşler arasında mal birleştirerek tek kurban kesmek, özellikle maddi imkânların sınırlı olduğu durumlarda dinin kolaylık prensibine uygundur. Ancak bu konuda şeffaflık ve karşılıklı rıza önemlidir. Ayrıca, zekat ve kurban gibi ibadetlerde her kişinin kendi malından sorumlu olduğunu unutmamak gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde, kurbanın mal sahibinin malından olması gerektiğini vurgular. Şafii mezhebine göre de malın gerçek sahibi rızası olmadan kurban kesilmesi caiz değildir. Malın ortak kullanımı veya devri halinde ise tek kurban kesilebilir. Ancak bazı alimler, mal birleştirilmeden sadece niyetle tek kurban kesmenin yeterli olmadığını belirtirler.
Sonuç
Eşinizin altınlarını size vermesi veya ortaklık kurmanız durumunda, tek kurban kesmeniz Hanefi mezhebine göre caizdir ve haram değildir. Ancak bu işlemi şer'i hile amacıyla değil, samimi ve karşılıklı rızaya dayalı yapmanız gerekir. Böylece ibadetinizi kolaylaştırmış olursunuz.
