Tecrübeleri Kullanmak
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Daha önce çalışıp ayrıldığım alanında oldukça iyi bir fabrika var. Orada bazı tecrübeler kazandım. Bu bilgi ve tecrübemi aynı alanda faaliyette bulunan başka şirketlerde benzer ürünleri üretmede değerlendirebilirmiyim. Bahsettiğim şirketlerde çalışmayacağım, danışman gibi yardımcı olacağım. Not: ürünlerin patentleri yok."
Açıklama
İslam hukukunda, kişinin iş tecrübesi ve bilgi birikimini kullanarak başka bir şirkete danışmanlık yapması, çalışma şekli ve niyetine göre değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kişinin daha önce çalıştığı iş yerinde edindiği genel bilgi ve tecrübeyi, patent veya gizli bilgi (ticari sır) olmamak kaydıyla başka bir şirkette danışmanlık yaparak kullanması caizdir. Ancak, gizli bilgi veya haksız rekabet oluşturacak durumlar söz konusuysa bu durum haram olabilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de haksızlık ve zulümden kaçınılması emredilir:
"Haksızlık etmeyin; çünkü Allah haksızlık edenleri sevmez." (Âl-i İmrân, 3/130)
Hz. Peygamber (sav) de başkalarının hakkına riayet edilmesini öğütlemiştir:
"Mümin, müminin kardeşidir; ona zulmetmez ve onu yardımsız bırakmaz." (Buhari, Edeb 27)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, iş hayatında edindiğiniz tecrübeyi kullanmanız İslam açısından genel olarak serbesttir. Ancak bu tecrübe, çalıştığınız fabrikanın özel, gizli veya patentli bilgilerini içeriyorsa, bunları izinsiz paylaşmak haksızlık ve güven ihlali olur. Bu da İslam'da yasaklanmıştır. Eğer ürünlerin patentleri yoksa ve paylaştığınız bilgiler genel mesleki tecrübe kapsamında ise, başka firmalara danışmanlık yapmanızda sakınca yoktur.
Danışmanlık yaparken, dürüstlük ve adalet prensiplerine uymanız, gizlilik sözleşmelerine riayet etmeniz önemlidir. Ayrıca, eski işvereninize zarar verecek, haksız rekabet oluşturacak davranışlardan kaçınmalısınız. İslam, ticarette dürüstlüğü ve hakkaniyeti emreder.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii ve Malikî mezheplerinde de gizli bilgi ve sırların korunması önemlidir. Hanbeli mezhebi de haksız rekabeti yasaklar. Dolayısıyla, mesleki tecrübe paylaşımı serbest olmakla birlikte, özel ve gizli bilgilerin paylaşımı caiz değildir.
Sonuç
Özetle, patentli olmayan ve gizli olmayan genel tecrübelerinizi danışmanlık yoluyla kullanmanız Hanefi mezhebine göre caizdir. Ancak gizlilik ve dürüstlük kurallarına dikkat etmeniz gerekir.
