Tarım ürününün zekatı ne zaman ve nasıl verilir?

Açıklama

Tarım ürünlerinin zekatı, İslam'da belirli şartlara göre verilmesi gereken bir ibadettir. Zekat, malın bereketini artırmak ve toplumdaki ihtiyaç sahiplerine yardım etmek amacıyla farz kılınmıştır.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, tarım ürünlerinin zekatı, ürünün türüne ve sulama şekline göre %10 veya %5 oranında verilir. Ürün satıldıktan sonra elde edilen para üzerinden zekat verilmez; zekat, ürünün kendisi üzerinden hesaplanır. Ayrıca tarım ürünlerinde nisap ve yıl bekleme şartı yoktur, ürün hasat edildiği anda zekatı verilmelidir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekatla ilgili genel hüküm şu şekildedir:

"Toprağın ürününden zekat olarak hakkını al." (En'am, 6/141)

Hz. Peygamber (sav) de tarım ürünlerinin zekatı hakkında şöyle buyurmuştur:

"Sulama suyu Allah'ın yağmurudur, sulama suyu ile yetişen ürünün zekatı %5, sulama suyu ile yetişmeyen ürünün zekatı %10'dur." (İbn Mace, Zekat, 3)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, tarım ürünlerinin zekatı, ürünün hasat edildiği anda verilmelidir. Eğer ürün sulama suyu kullanılmadan, sadece yağmurla yetişmişse %10, sulama suyu ile yetişmişse %5 zekat vermek gerekir. Ürün satıldıktan sonra elde edilen para üzerinden zekat verilmez; çünkü zekat, malın aslı olan ürüne bağlıdır. Ancak ürün satılmış ve para elde edilmişse, bu para başka ticaret malı veya nakit olarak değerlendirilir ve üzerinden bir yıl (nisap şartı varsa) beklenerek zekat verilir.

Fındık gibi ürünlerde de bu hüküm geçerlidir. Ürününüzü 2010 yılında sattıysanız, o ürünün zekatını o yıl hasat zamanında vermeniz gerekirdi. Şayet o zaman vermediyseniz, ürünün satışından elde ettiğiniz para üzerinden zekat vermek istiyorsanız, bu para ticaret malı gibi değerlendirilir ve üzerinden bir yıl geçtikten sonra nisap miktarına ulaşmışsa %2,5 oranında zekat vermeniz gerekir.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de genel olarak benzer hükümler vardır. Şafii mezhebine göre de tarım ürünlerinde sulama şekline göre %5 veya %10 zekat verilir. Ancak bazı mezheplerde ürünün satışından sonra elde edilen paranın zekatı ticaret malı gibi değerlendirilir ve bir yıl beklenir. Bu konuda ihtilaflar olsa da temel prensip aynıdır.

Sonuç

Özetle, tarım ürünlerinin zekatı hasat zamanında ve ürün üzerinden verilir. Satıştan sonra elde edilen para üzerinden zekat vermek isterseniz, bu para ticaret malı sayılır ve bir yıl beklenip %2,5 oranında zekat verilir. Bu konuda kolaylaştırıcı olunmalı ve gecikmiş zekatlar için de niyetle telafi yapılmalıdır.