Tarikatla Alakalı Sorular
Sorunun Detayı
"Sayın hocam, sık sık aklıma takılan ve vesvese durumuna gelen bir soru sormak istiyorum. Ben daha pek bilgim olmadan elime geçen dini bilgisayar programından dini bilgiler okudum. Tasavvufla ilgili olarak da çeşitli kitaplara baktım. Ekseriyet karşı çıkan, sert tutum takınan kimselerin kitaplarını okudum. İhya-ı ulumiddin kitabından da faydalandım. Ancak diğer yazıları okuyunca içimde bir çekinme oluştu. Bir fayda göremez oldum. Sizin yazı ve tarikat dersinizide izledim. Hocam veli ile tasavvuf erbabı ve ya şeyh aynı kişileri mi? Tasavvuf ruhi bir derinliğe kavuşmayı amaçlayan bir kurum mu? Allah'a yakınlık ruhi bir yakınlık mı yoksa iman duygusuyla gelen imani bir yakınlık mı? Tasavvuf şeyhleri aynı zamanda ruhban mı? Anladığım kadarıyla doğru olanıda var yanlış olanıda. Bir kimse ziyarete geldi. Tarikata gidelim demek istiyor. Konuşmasından anladığım kadarıyla Allah'ın kalbe girdiği gibi bir inanış söyledi. Veya kendi yanlış anladı. Hocam nefis tezkiyesi demek ruhi bir derinliğe sahip olup nefsin arzularını kontrol altına almak mıdır? Ben kendimce içimden hep günaha meyil geldiği için kendimce daraldığım için aklıma gelip duruyor. Ancak tarikatlardaki yanlış inanışlar nedeniyle geri durdum. Açıkçası kaçmak istiyorum ama kendimce zor durumda olduğumdan düşümdüm. Bu sorulara sıradan bir kimsenin anlayacağı şekilde bir cevap verebilirseniz sevinirim.2 - Hocam kazancında faiz gibi harama karışan akraba, komşudan çeşitli şeyler geliyor. Bu durumda karışımlarda öncelikli olan yememek mi yoksa yemek mi? Biz bunları varlıklı varlıksız konu komşuya versek onlar içinde mi haram olur?"
Açıklama
Değerli Müslüman, tarikat, tasavvuf, veli, şeyh gibi kavramlar İslam'da ruhani derinlik ve Allah'a yakınlık arayışını ifade eder. Ancak bu konularda doğru bilgi ve ölçülü yaklaşım önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre tasavvuf, nefis tezkiyesi ve Allah'a yakınlık arayışı İslam'ın ruhani boyutudur ve meşru bir gayedir. Veli, Allah tarafından özel lütuf verilen kimse; şeyh ise tasavvuf yolunda rehberlik eden kişidir. Ancak ruhbanlık İslam'da yoktur, herkesin dini sorumluluğu vardır. Faiz ve haram karışımı kazançlarda ise haram olanı ayırmak esastır, ancak zor durumda olanlar için kolaylık da vardır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah'a yakınlık ve nefis terbiyesi şöyle bildirilir:
"Şüphesiz Allah'a en yakın olanınız, O'ndan en çok korkanınızdır." (Sure: Fussilet, 41:34)
"Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan cehennemden koruyun." (Sure: Tahrim, 66:6)
Hz. Peygamber (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Müminlerin en mükemmeli ahlakça en güzel olanıdır." (Tirmizi)
Faizle ilgili olarak:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir." (Bakara, 2:275)
Detaylı Açıklama
Tarikat, İslam'da ruhani gelişim ve nefis terbiyesi için bir yol olabilir. Veli, Allah'ın özel lütfuna mazhar olmuş kimse, şeyh ise bu yolda rehberlik eden kişidir. Ancak İslam'da ruhbanlık yoktur; herkes kendi sorumluluğunu taşır. Tasavvuf, kalbi temizlemek, nefsin kötü arzularını kontrol altına almak (nefis tezkiyesi) ve Allah'a imanla yakınlaşmak demektir. Bu yakınlık hem ruhi hem de imanîdir; yani kalbin Allah'a yönelmesi imanla desteklenir.
Tarikatlarda bazen aşırı yorumlar ve yanlış inanışlar olabilir. "Allah'ın kalbe girmesi" gibi ifadeler mecazdır ve doğru anlaşılmalıdır. Bu tür ifadeler, Allah'ın zatıyla değil, rahmeti ve inayetiyle kalbe yönelmesi anlamındadır. Vesvese ve şüpheye düşmemek için sağlam kaynaklardan öğrenmek ve ölçülü olmak gerekir.
Faiz ve haram karışımı kazanç meselesinde, Hanefi mezhebine göre haram olanı ayırmak gerekir. Ancak zor durumda olan kimse, haram karışmış bir şeyden zaruret halinde yiyebilir. Bu durumda mümkünse haramdan kaçınmak, ancak zorunluluk varsa helal olmayanı yememek için kendini zorlamamak gerekir. Ayrıca haram kazancı başkalarına vermek, onların da harama bulaşması anlamına gelmez; herkes kendi kazancından sorumludur.
Diğer Görüşler
Şafii, Malikî ve Hanbelî mezheplerinde de tasavvuf ve nefis terbiyesi önemsenir. Ancak tasavvufun bazı yorumları ve tarikat uygulamalarında ihtilaflar olabilir. Faiz ve haram karışımı konusunda ise genel olarak benzer kolaylıklar vardır.
Sonuç
Tarikat ve tasavvuf, doğru anlaşıldığında İslam'ın ruhani boyutunu güçlendirir. Vesvese ve şüpheye kapılmadan, sağlam kaynaklardan öğrenmek ve nefis terbiyesine gayret etmek önemlidir. Haram karışımı kazançlarda ise mümkün olduğunca haramdan kaçınmak, zorunluluk halinde ise kolaylıkla hareket etmek gerekir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
